مناظره حیوانات با حکما
(١)
شرح حال مصنف
١ ص
(٢)
مقدمه مؤلف
١٣ ص
(٣)
در فضیلت و شرف انسان برجمیع حیوانات
١٥ ص
(٤)
فصل اول در آغاز مناظره
١٦ ص
(٥)
فصل دوم در جمع آمدن حیوانات و مشورت کردن با یکدیگر
١٩ ص
(٦)
فصل سوم در سخن گفتن حیوانات با یکدیگر و خبر یافتن از ملک جنیان
٢٤ ص
(٧)
سرگذشت یوز
٢٦ ص
(٨)
سرگذشت طوطی
٢٧ ص
(٩)
سرگذشت باز
٢٨ ص
(١٠)
سرگذشت ماهی
٢٩ ص
(١١)
سرگذشت مار
٣٠ ص
(١٢)
سرگذشت زنبور عسل
٣٣ ص
(١٣)
فصل چهارم در تدبیر کردن حیوانات و رسول فرستادن به حضرت ملک جنیان
٣٥ ص
(١٤)
فصل پنجم در مشورت کردن ملک جنّیان با ارکان دولت خود در کار حیوانات
٣٨ ص
(١٥)
فصل ششم در رسول فرستادن ملک جنیان نزد حیوانات و حاضر شدن ایشان
٤٤ ص
(١٦)
فصل هفتم در جمع آمدن مردم با حیوانات به درگاه مَلک جنّیان
٥١ ص
(١٧)
فصل هشتم در مناظره شتر با حکیم حجاز
٥٣ ص
(١٨)
فصل نهم در مناظره کردن مور با حکیم شام
٦١ ص
(١٩)
فصل دهم در مناظره روباه با حکیم ترک
٦٥ ص
(٢٠)
فصل یازدهم در مناظره کردن عنکبوت با حکیم روم
٧١ ص
(٢١)
فصل دوازدهم در مناظره کشف با حکیم عراق
٧٥ ص
(٢٢)
فصل سیزدهم در مناظره طاوس با حکیم هند
٨١ ص
(٢٣)
فصل چهاردهم در مناظره همای با حکیم خراسان
٨٥ ص
(٢٤)
خاتمه در تعلیقات و لغات مشکل
٩٥ ص

مناظره حیوانات با حکما - احمدی(بهمئی)، یعقوب - الصفحة ٨٧ - فصل چهاردهم در مناظره همای با حکیم خراسان

فصل دوازدهم

در مناظره کشف[١] با حکیم عراق

شعر


روز پنجم چون سر از مشرق برآورد آفتاب
نو عروسان فلک را دهر گویی جلوه کرد


بر سپاه زنگیان زد لشکر افراسیاب
پس به آیین مشاطه[٢] باز کرد از رو نقاب

ملک دادبخش با تجملِ تمام چنانچه سیرت و رسم ملوک و سلاطین باشد، بر سریر سلطنت بنشست. کشف صاحب کشف، سر از گریبان برآورده بود و به چشم اعتبار در آن مجمع نظر می‌افکند.

ملک پرسید که آن شخص باوقار و آن مرغ بی‌مخلب[٣] و منقار که صورت او همه پشت است و سیرت او پشت و روی دارد کیست؟

گفتند: فرستاده نهنگ است.

کشف آهنگ سخن کرد. بعد از تأمل و تفکر بسیار گفت:

شعر


که دارد دیده روشن در این ره
خدایی کز بدیعِ فطرت اوست
همو داد اهل دل را، حسن سیرت
جهاندارا از این و آن گذر کن


که در هر ذره بیند صبغة الله
خرد درجان، نهان چون مغزدرپوست
زفیض اوست انوار بصیرت
به عبرت در نهاد من، نظر کن


[١] . لاک پشت

[٢] . آرایش کننده ای که عروس را بیاراید یا آرایش کننده زن

[٣] . چنگال