مناظره حیوانات با حکما
(١)
شرح حال مصنف
١ ص
(٢)
مقدمه مؤلف
١٣ ص
(٣)
در فضیلت و شرف انسان برجمیع حیوانات
١٥ ص
(٤)
فصل اول در آغاز مناظره
١٦ ص
(٥)
فصل دوم در جمع آمدن حیوانات و مشورت کردن با یکدیگر
١٩ ص
(٦)
فصل سوم در سخن گفتن حیوانات با یکدیگر و خبر یافتن از ملک جنیان
٢٤ ص
(٧)
سرگذشت یوز
٢٦ ص
(٨)
سرگذشت طوطی
٢٧ ص
(٩)
سرگذشت باز
٢٨ ص
(١٠)
سرگذشت ماهی
٢٩ ص
(١١)
سرگذشت مار
٣٠ ص
(١٢)
سرگذشت زنبور عسل
٣٣ ص
(١٣)
فصل چهارم در تدبیر کردن حیوانات و رسول فرستادن به حضرت ملک جنیان
٣٥ ص
(١٤)
فصل پنجم در مشورت کردن ملک جنّیان با ارکان دولت خود در کار حیوانات
٣٨ ص
(١٥)
فصل ششم در رسول فرستادن ملک جنیان نزد حیوانات و حاضر شدن ایشان
٤٤ ص
(١٦)
فصل هفتم در جمع آمدن مردم با حیوانات به درگاه مَلک جنّیان
٥١ ص
(١٧)
فصل هشتم در مناظره شتر با حکیم حجاز
٥٣ ص
(١٨)
فصل نهم در مناظره کردن مور با حکیم شام
٦١ ص
(١٩)
فصل دهم در مناظره روباه با حکیم ترک
٦٥ ص
(٢٠)
فصل یازدهم در مناظره کردن عنکبوت با حکیم روم
٧١ ص
(٢١)
فصل دوازدهم در مناظره کشف با حکیم عراق
٧٥ ص
(٢٢)
فصل سیزدهم در مناظره طاوس با حکیم هند
٨١ ص
(٢٣)
فصل چهاردهم در مناظره همای با حکیم خراسان
٨٥ ص
(٢٤)
خاتمه در تعلیقات و لغات مشکل
٩٥ ص

مناظره حیوانات با حکما - احمدی(بهمئی)، یعقوب - الصفحة ٧٧ - فصل دوازدهم در مناظره کشف با حکیم عراق

فصل دهم

در مناظره روباه با حکیم ترک

بیت


چون خروسان سحر، بال طرب[١] بر هم زدند
تا مگر خسرو بعزم این رواق بی ستون


ماکیان شب زشادی بیضه زرین نهاد
آمد از شبدیز خود بر پشت گلگون زین نهاد

مَلک در مسند حکومت برای قطع خصومت بنشست و ارکان دولت او حاضر آمدند.

روباه بر سر راه، دل در انتظار شاه می‌بود و نکته مناظره را با خود تکرار می‌کرد.

مَلک پرسید: آن جانور جاروب دم که در میان مردم نشسته است، کیست؟

گفتند: رسول سید السباع است.

مثنوی


روبه ز سر نیاز برخاست
پس پیش ملک بروی در خفت
بر تیغ زبان سخن بپرداخت
از حال خود و جفای مردم
هر غُصه که در دلش نهان بود


از جمع دعای خیر درخواست
از شادی آن تحیّتش گفت
از هیچ کسی سپر نینداخت
بیچاره ز سر گرفت تا دم
بر گفت صریح و جای آن بود


[١] . کسی که بر اثر شادی یااندوه به رقص یا به اضطراب در آمده است