انعام شرف خود براصناف بهائم ثابت کرده و این معنی را ظاهر و صریح بعالمیان نموده و در کلام مجید ذکر فرموده: )قُلْ هَلْ یسْتَوِی الَّذِینَ یعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لَا یعْلَمُونَ [١](.

همای گفت: چون سخن از علم گفتن به میان آوردی، بیان کن که علم چیست؟

حکیم خراسان گفت: «العلم ما یتحقق به المعلوم».

همای گفت: اگر مفاخرت به این علم است، از جمیع حیوانات هیچ یک از این علم خالی نیست و همه را این قوت مخبره و ممیّزه داده‌اند که آب از گِل و خار از گُل فرق می‌کنند.

حکیم گفت: علم را اصلی است و فرعی، و شما را از آن فرع اندک نصیبی داده‌اند که آن، «علم معیشت» است،که مدار جمله معاملات به آن است و این شعبه‌ای ست از علوم بنی‌آدم، و یک قسم «علم شریعت» است.

همای گفت: ما را به غیر از این علم، نصیبی داده‌اند و هر گروهی را بالنسبه روشی و شریعتی است، چنانکه در قرآن مجید فرموده: )كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعَى إِلَى كِتَابِهَا [٢]( و هم برآن نوع که انبیای شما به وحی و الهام اظهار شرع و سنت خود کردند و در میان ما نیز هر طایفه را آگاه کننده است، امام و مقتدای قوم خود شده و بر قانون شریعت خود حکم کرده یکی از آن همه، زنبور شهد است که به وحی صریح در بیشه و کوه سعی می‌کند و در سیر و سلوک خود نرم و رام گشته، کمر مطاوعت بر میان می‌بندد و اگر علم شریعت نماز و تسبیح است، بباید دید که حق سبحانه و تعالی در قرآن، در شأن کدام طایفه فرموده است: )كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِیحَهُ [٣]( به حکم این آیه، همه را علم شریعت حاصل است و هیچ کدام از انسان و حیوان را بر یکدیگر فضیلت نیست؛ بلکه فضیلت حیوانات زیادت

[١] . (بگو: آيا كسانى كه مى‌دانند با كسانى كه نمى‌دانند يكسانند؟!) زمر/ ٩.

[٢] . (هر امّتى بسوى كتابش خوانده مى‌شود) جاثیه/ ٢٨.

[٣] . (هر يك از آنها نماز و تسبيح خود را مى‌داند) نور/ ٤١.