شرح حال مصنف بر گرفته ازکتاب مایل هروی که در شرح حال و آثار امیر حسینی هروی نگاشته شده است و نیز بر گرفته از شمه ای از احوال و آثار امیر حسینی هروی نوشته محمد اختر چیمه رئیس بخش فارسی دانشگاه دولتی فیصل آباد پاکستان

اِخوان الصفا ص ١٨ س ٣

مصنف این رساله عجیب و جریده(دفتر)غریب وجه تصنیفش را این چنین نگاشته که ابو سلیمان و ابوالحسن و ابو احمد و غیره ده نفرعالِم در بلده بصره سکونت داشتند و مدام بیشتر اوقات خود در تحقیقات علوم دینی و تصانیف فنون عجیبه و علوم غریبه می نمودند چنانچه این رساله را در مناظره آدمیان و حیوانات به زبان عربی نگاشتند و بعد از قیل و قال بسیار که حاصل از آن تبیین کمالات انسانی بود و فضیلت انسانها بر حیوانات ثابت نمودند در خاتمه این رساله نوشتند که از فضایلی و اوصافی که آدمیان برحیوانات غالب آمدند تشریح حقایق و معارف اللهی بود که شرح آن در پنجاه یک رساله دیگر نگاشته ایم و غرض از تحریر این مناظره و تشریح حقایق و معارف اللهی بزبان حیوانات این بود که غافلین را از معاینه و مطالعه آن به ارتکاب امور ممنوعه تنبهی و عبرتی و در تحصیل کمالات و حسنات شغفی و رغبتی حاصل آید

ترجمه رساله اخوان الصفا (بخش مناظره حیوان) که از روی ترجمه مولوی اکرام علی خیرآبادی به زبان اردو و به عربی صورت گرفته بود ترجمه آن در سال ۱۸۵۱م. در عهد پادشاهی محمدعلی واجد علی شاه پادشاه اود (هند)به دست «لالجی ابن ستیل پرشاد» پایان یافته است ونسخه خطی آن در کتابخانه مجلس به شماره ١٠٧١٠ موجود است.

بنا بر مشهور و به نقل اکثر منابع مؤلفین کتاب اخوان الصفا ١- ابوسلیمان محمدبن معشر بستی یا بیستی مشهور به مقدسی ٢- ابوالحسن علی هارون زنجانی یا "زهرون زنجانی" ٣-

[١] . تعلیقه از حاشیه کمتر است و حاشیه از شرح کمتر است.