ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٤ - بلغم

طبايع چهارگانه و اهمّيت طبع‌شناسى‌

رضا ابراهيمى‌

ويژگى‌هاى طبع بلغم‌

با يارى خداى متعال، توفيق داشتيم در شماره‌هاى گذشته از طبايع چهارگانه، درباره ويژگى‌هاى طبع دم و خصوصيات طبع صفرا مطالبى را ارائه دهيم. ان‌شاالله در اين نوبت، از خصوصيات طبع بلغم، مطالبى را تقديم شما سروران عزيز مى‌كنيم.

قبل از هر نكته، ابتدا طبق روال گذشته، اشاره‌اى اجمالى به چهار عنصر طبيعت و انسان داريم:

١. آتش= معادل آن در انسان، صفرا؛

٢. آب= معادل آن در انسان، بلغم؛

٣. هوا= معادل آن در انسان، دم (خون)؛

٤. خاك= معادل آن در انسان، سودا.

يادآورى اينكه در نوبت قبل بيان شد: در اوّل رساله «ذهبيه» بعد از ذكر بسم الله الرّحمن الرّحيم، آمده است: رساله ذهبيه در طب كه امام علىّ‌بن‌موسى‌الرّضا (ع) آن را براى مأمون عبّاسى، در مباحث مربوط به صحّت مزاج و تدبير، صحّت مزاج با غذا و نوشيدنى‌ها و داروها بيان نموده‌اند، به اين قرار است ....

در اهمّيت مزاج، مى‌توان به اين قسمت از رساله اشاره نمود كه امام رضا (ع) فرمودند:

«قواى نفس تابع مزاج‌هاى انسان‌هاست» ١

اخلاط موادّ سازنده بدن انسان و حيوان‌

حيوانات و انسان از طبيعت تغذيه مى‌كنند. غذاى مصرف‌شده پس از هضم و جذب، تبديل به موادّى مى‌گردند كه با آن مواد، اندام‌هاى گوناگون بدن ساخته مى‌شوند و اين مواد، صفرا، دم، بلغم و سودا ناميده مى‌شوند.

اين اخلاط نيز مانند چهار ركن نظام طبيعت، داراى ويژگى‌هايى از حيث گرمى و سردى هستند؛ مثلًا همان‌طور كه قبلًا هم اشاره شد، صفرا گرم و خشك است، دم گرم و تر است، بلغم سرد و تر است، سودا سرد و خشك است.

اين موادّ چهارگانه ابزار ساخت اندام‌هاى گوناگون هستند و به تناسب بيشتر يا كاستى هر كدام از اين مواد در بدن انسان، همان ويژگى را در خود آشكار مى‌سازد.

بلغم‌

افراد بلغمى به علّت سردى اين مزاج، داراى رنگ پوست روشنى‌