عصمت امام، شأنى از شئون امام و لازمه مقام امامت ايشان است؛ لطفى از سوى خداوند درباره بندگانش تا عمر محدود خود را در تلاطم و طوفان شبهات و بى‌خبرى از صلاح و فساد و امور خرد و كلان از كف ندهند. از اين‌روست كه از صبحگاه آفرينش، هيچگاه زمين خالى از حجّت نبوده و نخواهد بود.

عموم انسان‌ها، به نوعى و به نحوى، خود را جايز الخطا مى‌شناسند. آنان به صرافت طبع و تجربه دريافته‌اند كه معصوم از خطا و لغزش نيستند. بدين سبب، همواره خود را محتاج مراجعه به پيران راه رفته و عالمان مى‌شناسند تا از ميزان خطا و لغزش خويش در حيات مادّى و فرهنگى بكاهند. با اين‌همه، بايد پرسيد: مگر آن عالمان و پيران دانا و راه‌رفته جايزالخطا نيستند؟

بدين سبب است كه تضمينى قطعى و يقينى قلبى براى اخذ حكم و تدبيرى در امر معاش و معاد وجود نخواهد داشت. حال اگر خداوند، مردم را به خودشان وا مى‌گذاشت، چه مى‌شد؟

بر همان اساس كه خداوند براى مردم، دليل و راهنمايى در طى مسير حيات، جعل و مقدّر كرده، براى آن امام و راهنما هم شرط و شأنى، مقرّر و مقدّر كرده است: عصمت از خطا و لغزش.

چنان‌كه در خداوند عليم و قدير و حكيم، به طور مطلق، عيبى و نقصانى ره نيافته و منزّه از همه عيوب و قصور است، آنكه در سمت امامت و خلافت مستقرّ شده و از جانب خداوند مأمور به هدايت، ضرورتاً مى‌بايست منزّه از آلودگى، نسيان، لغزش و نقصان در علم و جهل در حكم باشد.

نبى مكرّم (ص) درباره نزول آيه مباركه تطهير فرمودند:

«اين آيه درباره من و برادرم، على و دخترم، فاطمه و دو پسرم و جانشينان آنان، يكى پس از ديگرى، نازل شده است كه فرزندان من و فرزندان برادرم هستند:

«إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً؛[١] خداوند خواسته است رجس و بدى را از شما اهل بيت ببرد و شما را پاك گرداند.» اى سلمان! آيا مى‌دانيد رجس چيست؟»

سلمان عرض كرد: نه.

فرمودند:

«شكّ است. آنان هرگز درباره چيزى كه از جانب خدا آمده باشد، شكّ نمى‌كنند. ما در ولايتمان و در طينتمان تا حضرت آدم (ع) پاك هستيم. از هر بدى و پاك و معصوم هستيم.»[٢]

چنان‌كه «قرآن» نازل شده از سوى خداوند متعال و پيراسته از هرگونه شائبه است و به عنوان سند و حجّت قول و فعل، مورد مراجعه مؤمنان واقع مى‌شود تا همه بودن خود را با منويات آن تطبيق داده و تنظيم كنند، حجّت خدا، امام مبين نيز، نازل شده خداوند متعال و معصوم از هرگونه رجس و پليدى است و به عنوان حجّت خداوند، سند محكمى است براى تنظيم و تطبيق قول و فعل فردى و جمعى مؤمنان.

در وجهى ديگر، به همان سان كه حجّيت «قرآن كريم»، توسط خداوند اعلام شده، حجّيت قول و فعل حجّت خدا هم تأييد شده خداوند كريم است. آيه مباركه تطهير، حجّيت مقام امام معصوم را براى مردم اثبات مى‌كند.

در حديث بلندى از حضرت على بن موسى‌الرّضا (ع) آمده است: