از جمله برترين نيازهاى اساسى هر فرد در طول حيات مادّى و معنوى، ايمن بودن و نداشتن ترس از بروز خطر و بلاياى طبيعى و غيرطبيعى است.[١] امنيت در زندگى بشر يك پديده حياتى است كه بدون آن، ادامه حيات با دشوارى‌هاى جدّى روبه‌رو خواهد بود. از طرفى امنيت يكى از اهداف مهمّ نظام‌هاى سياسى بوده و تأمين آن وظيفه هر حكومتى است.[٢]

از نظر لغوى، امنيت در فارسى به مفهوم ايمنى، آرامش و آسودگى است.[٣] «فرهنگ انگليسى به فارسى آريان‌پور»، واژه امنيت را ايمنى، مصونيت، خاطرجمعى، تأمين و وثيقه ترجمه كرده است.[٤] البتّه چيستى امنيت از سوى تحليل‌گران روابط بين‌الملل، بعد از جنگ سرد مورد پرسش واقع شد. برخى نبود امكان جمع ميان تعاريف امنيت را مطرح مى‌نمايند.[٥]

از آنجا كه امنيت يك وضعيت چندلايه و پيچيده‌اى از مجموعه آسيب‌پذيرى‌ها، تهديدات و نابسامانى‌هاى داخلى همراه با ابعاد خارجى‌شان است، بنابراين يك الگوى چند وجهى بر فضاى امنيت مسلّط است و بايد زمينه‌هاى انسانى، اقتصادى و اجتماعى را جزء جدا نشدنى امنيت فرض نمود. پديده‌هايى نظير محروميت، توزيع امكانات، فرصت‌ها و مصاديق توسعه اقتصادى، ظرفيت نهادهاى اجرايى و ... بايد به عنوان اتّفاقات و شاخص‌هايى شناخته شوند كه مى‌توانند به نحوى، به مسئله ثبات مرتبط باشند يا اينكه شرايط بى‌ثباتى را در جامعه ايجاد نمايند.[٦] همچنين امنيت تا حدودى موضوعى احساسى و ذهنى است و نسبت به ميزان قدرت و موقعيت جغرافيايى و شرايط ژئوپلتيكى كشورها متغير است.[٧]

امنيت ملّى‌

هرچند كلمات ملّى و امنيت ملّى كلماتى قديمى هستند، ولى تركيب آنها يك پديده جديد محسوب مى‌شود. واژه امنيت ملّى مانند ديگر مفاهيم علوم انسانى، داراى مفاهيمى متعدّد، مبهم و پيچيده است كه ريشه در برداشت متفاوت افراد، گروه‌ها و كشورها از اين مفهوم دارد. امنيت ملّى را مى‌توان مجموعه شرايط و امكانات پويايى دانست كه تحقّق نيازهاى سياسى، اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى را ميسّر مى‌سازد. اين شرايط ناشى از وضع جغرافياى سياسى، ساختار اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى يك جامعه و بالأخره جايگاه آن در نظام بين‌الملل است.[٨] همچنين امنيت ملّى توانايى يك ملّت براى پيگيرى‌