ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٥ - افضل از جبرئيل (ع)
براى پيمان گرفتن به ربوبيت خود، خويش را به آنها معرفى نمود. وقتى فرمود: «آيا من پروردگار شما نيستم؟» ما اوّلين كسى بوديم كه آرى گفتيم. سپس پيمان گرفت براى محمّد به نبوّت و براى على به ولايت و هر كه خواست، اقرار كرد و هر كه خواست، انكار نمود.
پس ما اوّلين مخلوق خدا و اوّلين پرستنده و تسبيح كننده او بوديم. ما سبب آفرينش و موجب تسبيح و عبادت ملائكه و انسانها بوديم و به وسيله ما، خدا شناخته شد و به يگانگى پرستش گرديد و به واسطه ما، گرامى شد هر كس از مخلوقات كه مقامى يافت.
ما سبب پاداش پاداشگيران و كيفر تبهكاران هستيم.»
سپس حضرت اين آيه را تلاوت نمودند و فرمودند:
«و در حقيقت، ماييم كه [براى انجام فرمان خدا] صف بستهايم و ماييم كه خود تسبيحگويانيم.»[١] و «بگو: اگر براى [خداى] رحمان فرزندى بود، خود من نخستين پرستندگان بودم.»[٢]
پيامبر اكرم (ص) اوّلين كسى است كه خدا را پرستش كرده و اوّل كسى است كه منكر فرزند يا شريك داشتن خدا شده و ما پس از پيامبر اكرم (ص) قرار داريم.
سپس نور ما را در صلب آدم (ع) قرار داد. پيوسته اين نور از صلب و رحمها منتقل مىگرديد به صلب و رحمى ديگر. از هر صلبى كه منتقل مىشد، كاملًا آشكار بود كه اين نور ديگر از او منتقل شده و در صلب ديگر كه قرار مىگرفت، آثار شرافت نور در او آشكار مىشد تا بالأخره به صلب عبدالمطّلب رسيد و به رحم فاطمه، مادر عبدالله منتقل شد؛ در اين هنگام، به دو قسمت تقسيم گرديد: يك قسمت در عبدالله قرار گرفت و قسمت ديگر در ابوطالب. اين است تفسير آيه قرآن: «و حركت تو را در ميان سجدهكنندگان [مىنگرد].»[٣] كه منظور، اصلاب پيامبران و رحمهاى زنان ايشان است؛ بدين طريق، خداوند ما را در اصلاب و ارحام پدران و مادران از زمان آدم سريان داد.»[٤]
مرحوم امام خمينى (ره)[٥] در اينباره گفته است:
بدان كه براى اهلبيت عصمت و طهارت، مقامات شامخه روحانيهاى است در سير معنوى الىالله كه ادراك آن علماً نيز از طاقت بشر خارج و فوق عقول و شهود اصحاب عرفان است؛ چنانچه از احاديث شريفه ظاهر [مى] شود كه در مقام روحانيت با رسول اكرم (ص) شركت دارند و انوار مطهّره آنها قبل از خلقت عوالم، مخلوق و اشتغال به تسبيح و تحميد ذات مقدّس داشتند.[٦]
چنانكه از مجموعه روايات برمىآيد، وجود نازنين پيامبر و ائمّه دين (ع) و فاطمه زهرا (س) قبل از خلقت زمين و آسمان، به سان سايهاى نورانى و سبز موجود بوده و مىدرخشيده است. از اين حيث و از نظر مرتبه، مقامشان مقدّم بر جميع انبياء و رسل (ع)، بلكه مقدّم بر جميع موجودات ساكن عالم امكان است؛ امّا از نظر زمانى، در قالب ملكى و مادّى در تاريخ معينى كه ثبت است، پاى بر عرصه زمين گذاردند. پرواضح است كه وجود نورى و روحى، ثابت است؛ چنانكه بوده و خواهند بود. از اينرو، وجود نورانى چهارده معصوم (ع)، شاهد جميع مخلوقات ديدنى و ناديدنى و معلّم همه آنان و از جمله، انبياى عظام الهى (ع) و مددرسان آنان در همه فراز و فرودهاى حيات معنوى و مادّى بودهاند.
در روايت زيبايى، حضرت زينالعابدين (ع) به يگانگى روحى و نورى چهارده معصوم (ع) اشاره فرمودهاند:
«كُلُّنَا وَاحِدٌ مِنْ نُورٍ وَاحِدٍ وَ رُوحُنَا مِنْ أَمْرِ اللهِ أَوَّلُنَا مُحَمَّدٌ وَ أَوْسَطُنَا مُحَمَّدٌ وَ آخِرُنَا مُحَمَّدٌ وَ كُلُّنَا مُحَمَّد؛[٧]
همگى ما يكى هستيم از نورى يگانه و روح ما از امر خداوند متعال [خلق شده است]. اوّل ما محمّد و وسط ما محمّد و آخر ما محمّد است و همگى ما هستيم.»
در بيان افضليت و اوّلين بودن روح رسول اكرم (ص) نسبت به ساير انبياء، حضرت محمّد (ص) فرمودند:
«من نبى بودم؛ آنگاه كه آدم بين آب و خاك بود.»[٨]
از حضرت پرسيده شد: چه زمانى به نبوّت رسيدى؟ فرمودند:
«من نبى بودم و آدم [هنوز] بين روح و جسد مانده بود.»[٩]
افضل از جبرئيل (ع)
در حديثى از على بن موسىالرّضا (ع) از آباى گرامىاشان آمده است:
«حضرت رسول اكرم (ص) فرمودند: «خداى عزّوجلّ افضل و برتر از من، خلق نفرموده است.» اميرالمؤمنين على (ع) سؤال كردند: «بنابراين اى رسول خدا! شما برتر هستيد يا جبرئيل؟» رسول خدا (ص) فرمودند:
«اى على! همانا خداى تبارك و تعالى پيامبران خود را بر ملائكه مقرّب خود برترى داده و مرا بر همه پيامبران و رسولان برترى داده و اين فضل و برترى، اى على! بعد از من، براى تو و ائمّه بعد از تو مىباشد.
همانا ملائكه، خدمتگزاران ما و خدمتگزار دوستان ما مىباشند! اى على! فرشتگانى كه حاملان عرشند و آنها كه گرداگرد آن طواف مىكنند، تسبيح و حمد پروردگارشان را مىگويند و به او ايمان دارند و براى مؤمنان استغفار مىكنند؛ همآنانى كه ايمان به ولايت ما دارند. اى على! اگر ما نبوديم آدم و حوّا خلق نمىشدند و نه بهشت و جهنّم و نه آسمان و زمين؛ بنابراين چگونه ما از ملائكه برتر نباشيم و حال آنكه بر معرفت پروردگار و تسبيح و تهليل و تقديس او، ما از آنان سبقت گرفتيم؟ ... چگونه ما از ملائكه برتر نباشيم و حال آنكه ارواح ما پيش از همه آفريده شد؟ [...] آنگاه خداوند ما را در پشت آدم قرار داده و به ملائك دستور داد كه به او سجده كنند؛ براى آنكه ما را بزرگ بدارد و تكريم كند ...» ٢٣
به سبب تقدّم در خلقت نورى، پيامبر اكرم (ص) و پس از آن اهل