ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٣ - چنار خونبار
چنار خونبار
محسن حسام مظاهرى
چنار خوبنار، نام دو اصله درخت مشهور است كه در «صحن امامزاده على اصغر» از نوادگان امام سجّاد (ع) و به قولى امام كاظم (ع) در روستاى «زرآباد الموت» از توابع «قزوين» واقع شده است. در گذشته، تعداد اين چنارها پنج اصله بوده كه به مرور زمان، سه اصله از آنها از بين رفته است. دليل شهرت اين درختها، نوعى صمغ يا مادّهاى به رنگ قرمز و قهوهاى است كه در هر سال در روزى خاص كه معمولًا مصادف با عاشوراست، از شاخههاى آن ترشّح و بلافاصله بر شاخه خشك مىشود. طبق باورهاى قديمى، اين پديده تراوش غيرطبيعى خون در سحرگاه روز عاشورا محسوب مىشود. همين باور باعث شده است چنارهاى يادشده، از گذشته تا امروز، نزد اهالى منطقه قداست و احترام خاصّى داشته باشند و حكايتها و افسانههاى بسيارى دربارهاشان در افواه مردم رواج يابد؛ به عنوان مثال طبق باور اهالى منطقه، بالا رفتن از اين درختها يا كندن شاخ و برگهايشان حكم بىاحترامى به آنها را دارد و اكيداً ممنوع است و مستوجب عقوبت دنيوى و اخروى فرض مىشود.
هر ساله در روز عاشوار، افراد زيادى از شهرهاى مختلف براى تماشاى چنارها به زرآباد مىروند. تبرّك جستن به درخت و دعا كردن و حاجتخواهى در كنار آن، قربانى كردن و توزيع نذورات، گرفتن مادّهاى موسوم به خون با دستمال سفيد و گرهزدن نخ و نوارهاى پارچهاى عمدتاً سبزرنگ به شاخههاى درخت، از رفتارهاى رايج بين مردم است. برگهاى درخت نيز نزد اهالى منطقه محترم است. آنها معتقدند بر برخى از اين برگها، نام پنج تن و عباراتى نظير حسين، لااله الّا الله و ياالله نوشته شده است. داستانهايى از كسانى كه به سبب نيكوكارى، به اين برگهاى خاص دستيافتهاند، نقل مىشود.
در ماههاى محرّم و صفر، اهالى منطقه دستههاى عزادارى را همراه با آئينهايى، نظير علمگردانى در صحن امامزاده و مجاورت چنار خونبار برگزار مىكنند. در اين مراسم، نوحهها و اشعارى خوانده مىشود كه در آنها، به چنار اشاره شده است؛ از جمله:
|
امروز در زرآباد خون عزا زند جوش |
خون حسين مظلوم از كربلا زند جوش |
|
|
امروز از چنارى در اين عزا و ماتم |
بينيد اى عزيزان! خون از كجا زند جوش |