روايات را مطالعه نمود. با در نظر گرفتن احتمالى بودن تطبيق محتواى روايات با بيوتروريسم، اهمّ آنچه را مى‌توان ناشى از بيوتروريسم و حملات بيولوژيك در روايات آخرالزّمان مشاهده كرد، از اين قرارند:

١. مرگ سفيد: طاعون‌

مشهورترين بيمارى مسرى بيان شده در روايات، ابتلاى عمومى مردم به موت ابيض (سفيد) است كه ائمّه (ع) از آن با تعبير طاعون ياد كرده‌اند. بعيد نيست طاعون كنايه از ديگر بيمارى‌هاى بيولوژيك دسته اوّل، مانند آبله، سياه‌زخم و ... نيز باشد. علاوه بر آن، رواياتى كه به موضوع طاعون در حوادث آخرالزّمان پرداخته‌اند، گاه آن را عمومى و گاه درباره برخى اقوام يا سپاهيان خاص مطرح كرده‌اند:

روايات عمومى درباره طاعون‌

نقل شده است كه امام على (ع) در خطبه‌اى، ضمن بيان نشانه‌هاى ظهورى كه از رسول خدا (ص) شنيده‌اند، به شيوع طاعونى فراگير و بزرگ‌[١] اشاره دارند كه تنها يك سوم از مردم، پس از آن حادثه نجات پيدا مى‌كنند.[٢] امام محمّدباقر (ع)[٣] و امام صادق (ع)[٤] نيز اشاره‌اى به اين طاعون ضمن بيان ديگر نشانه‌ها دارند.

روايات درباره طاعون‌هاى خاص‌

منابع و به طور مشخّص «فتن ابن حمّاد» از دو طاعون خاص در آخرالزّمان صحبت كرده‌اند كه از اين قرار است:

الف. طاعون در ميان سپاه ترك‌ها

در كتاب «عصر ظهور» نوشته استاد على كورانى منظور از ترك‌ها، روس‌ها[٥] بيان شده است. با در نظر گرفتن اين نكته با مراجعه به متن كتاب «فتن ابن حمّاد» مى بينيم كه آمده است:

«ترك‌ها وارد منطقه جزيره مى‌شوند و مركب‌هايشان را از فرات سيراب مى‌كنند. خداوند آنان را چنان دچار طاعون مى‌كند كه احدى از آنها زنده نمى مانند.»[٦]

ب. طاعونى كه با اهل يمن از اهل شام برطرف مى‌شود

همچنين ابن‌حمّاد در جاى ديگرى از كتاب فتن خود به نقل از كعب الاحبار مى آورد:

«خداوند متعال شاميان را در جنگ آخرالزّمانى آنان با روميان (غربيان) با دو سپاه هفتاد و هشتاد هزارنفرى از يمنى‌ها كه غلاف شمشيرهاشان از مسد است،[٧] يارى مى‌كند. آنان (يمنى‌ها) مى‌گويند ما حقيقتاً بنده‌هاى خداييم و با دشمنان خدا مى‌جنگيم تا شام را پاكيزه‌ترين منطقه كنيم و از طاعون و بيمارى‌ها و غصّه‌ها خبرى نباشد.»[٨]

البتّه ضعف شخصيت و روايات كعب الاحبار و فراوانى احاديث جعلى در ميان آنچه را كه از او نقل شده است، بايد در نظر داشته باشيم.

٢. جذام و بواسير

اين دو بيمارى را هرچند در دوره‌هاى مختلف تاريخ مى‌توان مشاهده كرد، امّا زمانى مى‌توان آن را نشانه‌هاى ظهور و از ويژگى‌هاى آخرالزّمان دانست كه يا فراگير و عمومى‌شود يا اشكال خاصّى از آن‌[٩] رخ دهد يا اختيارى و دست ساز بودن آن و به عبارتى استفاده از آن در بيوتروريسم مطرح باشد و جلب توجّه كند. همچنين همانند آنچه درباره طاعون گفتيم، درباره به خصوص جذام اين احتمال را مى‌توان قائل شد كه ممكن است بيان اين بيمارى در روايات آخرالزّمانى، كنايه از بيمارى‌هاى مشابه آن و نه الزاماً خود جذام باشد. امام كاظم (ع) از قول پيامبر (ص) مى‌فرمايند:

«پيدايش مرگ‌هاى ناگهانى، جذام و بواسير، از نشانه‌هاى نزديك شدن قيامت و رستاخيز است.»[١٠]

٣. هجوم نامتعارف حشرات: ملخ سرخ‌

آفت ناشى از هجوم ملخ‌ها به مزارع كشاورزى، پديده جديدى نيست؛ امّا غالباً هرگاه رخ مى‌داده است، در فصل برداشت محصول بوده و در ديگر ايام سال، خبرى از هجوم ملخ‌ها به ميان نمى‌آمده است. بنا بر آنچه در روايات آخرالزّمانى و از جمله در ابتداى نوشتار حاضر ديديم، در آخرالزّمان هجوم ملخ‌ها هم از حيث شدّت خيلى شاخص شده و جلب توجّه مى‌كند؛ هم تعداد دفعاتش از يك بار فراتر مى‌رود. بعيد نيست اين دو ناشى از دستكارى ژنتيكى ملخ‌ها باشند يا تعدّد حملات بيولوژيك از اين جنس. گفتيم اميرالمؤمنين (ع) فرمودند:

«پيشاپيش قيام قائم (ع) ظاهر خواهد شد، ملخ سرخ به رنگ خون در دو وقت از سال، يكى در موقع ظهور ملخ و يكى در غير وقت [آن‌].»[١١]

در ميان دسته بندى‌هاى بيوتروريسم، اين مورد را مى‌توان از جمله موارد با منشأ حيوانى دانست. علاوه بر آن، هجوم حشرات به مزارع، هميشه از جمله علل ظهور و بروز قحطى و گرسنگى به شمار مى‌آمده و بعيد نيست اين هجوم حشرات بى‌ارتباط با قحطى و گرسنگى كه در سطرهاى قبل بيان كرديم، نباشد.

٤. ظهور آفات نباتى: ميوه سوزى، فساد و خرابى فراگير ميوه بر روى درختان‌

يكى از ابعاد جنگ‌هاى بيولوژيك را مى‌توان در هجوم به درختان و گياهان جست‌وجو كرد؛ آفاتى كه سبب از بين رفتن درختان با محصولات آنها شود. هرچقدر اين هجوم قوى‌تر و دقيق‌تر انجام شده باشد، منشأ و ريشه آن ناشناخته‌تر خواهد بود. امروز، متخصّصان به دنبال عوامل بيولوژيك سوختن درخت‌هاى جنگل‌هاى زاگرس هستند. در روايات، مواردى بيان شده است كه مى‌توان آنها را با قيد احتمالى بودن، از اين جنس دانست:

در روايات بيان كننده قحطى‌هاى آخرالزّمان از تعبير عجيب سوختن سبزى‌ها و گياهان (احْتَرَقَتْ خُضْرُهُم) سخن به ميان آمده است‌[١٢] كه بى‌تناسب با موضوع مورد مطالعه ما در اين مقاله نيست. همچنين حضرت صادق (ع) فرمودند:

«پيشاپيش قائم (ع) خرما بر درخت فاسد مى‌شود، پس شك نكنيد در آن.»[١٣]

با بررسى مجموعه رواياتى كه در مقاله حاضر ديديم، اين سؤال به ذهن ما خطور مى‌كند كه آيا در عرصه فردى و اجتماعى، براى اين فتنه عظيم آخرالزّمان آماده شده‌ايم؟