با جست‌وجو در روايات آخرالزّمان، مى‌توان مواردى را مشاهده كرد كه قاعدتاً بايد ناشى از حملات بيولوژيك باشد. حجم اثرگذارى اين اپيدمى‌ها چنان گسترده است كه در برخى روايات گفته شده تا يك سوم ساكنان زمين را نابود مى‌كند.[١] براى نمونه، امام على (ع) فرمودند:

«پيشاپيش آمدن قائم، مرگ سرخ و سفيد و هجوم ملخ‌ها، وقت و بى‌وقت، به رنگ خون رخ خواهند داد. مرگ قرمز با شمشير (و جنگ) به وجود مى آيد و مرگ سفيد طاعون است.» در برخى نسخه ها آمده است كه پنج هفتم [و در برخى روايات ديگر] دو سوم مردم به اين سبب از بين خواهند رفت![٢]

مشابه اين روايت از امام صادق (ع) را در منابع معتبر و مهمّ مهدويت مى‌توان ديد كه ميزان تلفات صرفاً جنگ‌ها و طاعون آخرالزّمان را پنج هفتم ذكر كرده‌اند.[٣] اين روايت مورد توجّه منابع متعدّدى قرار گرفته است؛[٤] به نحوى كه نمى‌توان از آن غفلت كرد و بايد اين تهديد را جدّى گرفت. به تعبير ديگر، هرچند اين رخداد در ميان نشانه‌هاى حتمى ظهور بيان نشده است، امّا با توجّه به نحوه پرداختن منابع مهم و معتبر مهدويت به اين موضوع، بايد براى كاهش آسيب‌هاى ناشى از آن، به طور جدّى برنامه‌ريزى كرد.

در كنار اين روايات، بايد دو دسته ديگر از روايات را نيز مدّنظر داشت:

اوّل: قحطى و گرسنگى فراگير پيش از ظهور

روايات متعدّدى به موضوع خوف، گرسنگى و هراس، به عنوان راه ابتلاى قطعى مردم و به خصوص شيعيان در آخرالزّمان اشاره كرده‌اند. اين روايات غالباً ذيل يا به همراه «آيه ١٥٥ سوره بقره» مطرح مى‌شوند؛ از جمله امام صادق (ع) خطاب به محمّدبن مسلم فرمودند:

«همانا پيش از قيام قائم (ع) نشانه‌هايى خواهد بود؛ از جمله: آزمايش (به گرفتارى) از جانب خداى تعالى براى بندگان با ايمان.» عرض كردم: آن آزمايش چيست؟ فرمودند: همان فرمايش خداى عزّ و جلّ است كه «و حتماً شما را به چيزى (به اندكى) از ترس و گرسنگى و كاهش در مال‌ها و جان‌ها (عمرها) و فرزندان خواهيم آزمود و بردباران را بشارت ده» آن حضرت فرمودند: «حتماً شما را خواهيم آزمود» يعنى مؤمنان را «به چيزى از ترس» از پادشاهان فلان خاندان در پايان سلطنتشان «و گرسنگى» با گرانى نرخ‌هايشان و «كاستى در مال‌ها» منظور خراب شدن بازرگانى و كم شدن رشد و سود در آن، «و جان‌ها» حضرت (درباره آن) فرمودند: «يعنى مرگ زودرس» و «ميوه‌ها» كم شدن بارورى آنچه كاشته مى‌شود و كمبود بركت ميوه‌ها و محصولات مراد است، «و بردباران را بشارت ده» بدان هنگام، به خروج قائم [ع‌]». سپس به من فرمودند: اى محمّد! اين تأويل آن است، همانا خداى عزّ و جلّ مى‌فرمايد: «و تأويل آن را جز خدا و پايداران در علم كسى نمى‌داند.»[٥]

باز از ايشان نقل شده است كه فرمودند:

«ناگزير بايد پيش از آمدن قائم (ع) سالى باشد كه مردم در آن سال گرسنه بمانند و آنان را ترسى سخت از كشتار و كاهش در مال‌ها و كم شدن عمرها و محصولات فراگيرد كه اين در كتاب خداوند بسيار آشكار است. سپس اين آيه را تلاوت فرمودند: «و شما را حتماً به چيزى از ترس و گرسنگى و كاهش در اموال و جان‌ها و ميوه‌ها خواهيم آزمود و بردباران را بشارت ده.»[٦]

همچنين جابر جعفى از امام محمّدباقر (ع) درباره آيه يادشده، سؤال مى‌كند و امام به ايشان پاسخ مى‌دهند:

«اى جابر! آن داراى معنى خاصّ و معنى عامّ است و امّا وجه خاصّ از گرسنگى در كوفه است كه خداوند آن را به دشمنان آل محمّد (ع) اختصاص داده و آنان را بدان وسيله نابود مى‌سازد و امّا به معنى عامّ در شام واقع مى‌شود كه ترس و گرسنگى كه [هرگز] نظير آن گريبانگيرشان نشده آنان را فرا مى‌گيرد. و امّا گرسنگى قبل از قيام قائم (ع) روى مى‌دهد و ترس پس از قيام قائم (ع) واقع مى‌شود»[٧]

دوم: قحطى‌هاى خاص‌

برخى روايات به طور مشخّص از سه سال يا چندماه خشكسالى، قحطى و تورّم ناشى از آن، در آستانه ظهور صحبت كرده‌اند. امام على (ع) فرمودند:

«اى حباب! به زودى شهرى در جنب همين مسجد تو بنا مى‌شود كه ستمگران بسيارى در آن باشند و مردمش بلاى بزرگى در پيش خواهند داشت. تا آنجا كه در هر شب جمعه، هفتاد هزار عمل حرام زنا مرتكب مى‌شوند! وقتى ظلم و بلاى آنها افزون گرديد، راه اين مسجد را مى‌بندند. كسى اين مسجد را خراب نمى‌كند؛ مگر اينكه كافر باشد. سپس آن را دوباره تجديد بنا مى‌كنند. وقتى مسجد را خراب كردند، سه سال مردم را از رفتن به حجّ منع مى‌كنند و زراعت‌هاى آنها مى‌سوزد و خداوند مردى از اهل سفح‌[٨] را بر آنها مسلّط مى‌گرداند. او به هيچ شهرى وارد نمى‌شود؛ مگر آن شهر را خراب مى‌كند و مردم آن را مى‌كشد. سپس بار ديگر هم به سوى آنها برمى‌گردد. آنگاه مردم آن تا سه سال مبتلا به قحط و غلا [گرانى‌] مى‌شوند و سختى زيادى به آنها مى‌رسد.»[٩]

همچنين در «الزام الناصب» از «دمعة الساكبة» از اسماء بنت يزيد از پيامبر (ص) نقل شده است كه فرمودند:[١٠]

«پيش از دجّال، سه سال‌[١١] خواهد بود: [آسمان‌] سال اوّل ثلث باران خود را امساك خواهد كرد. سال دوم دو ثلث و سال سوم تمام باران را امساك خواهد كرد. تا اينكه هيچ حيوانى از بهائم نماند؛ مگر اينكه هلاك شود.»[١٢]

سوم: نويدى در متن نااميدى‌ها و اخطارها

برخى از اعمال عبادى آثار مادّى متحيركننده و غير قابل باورى دارند؛ مثلًا در روايات آمده است كه مداومت بر غسل جمعه باعث مى‌شود بدن فرد بعد از مرگ دچار پوسيدگى نشود و جاودان بماند. از همين جنس اعمال عبادى مى‌توان مواردى را يافت كه باعث دورى از ابتلا به طاعون و بيمارى‌هاى مانند آن بشوند. گويا با استناد به اين توصيه‌ها و روايات است كه وقتى راويان از هلاك دو سوم يا پنج هفتم مردم ابراز نگرانى مى‌كرده‌اند، امام (ع) به ايشان مى‌فرموده‌اند آيا خوشحال نمى‌شويد كه شما جزو آن يك سوم باقى‌مانده باشيد؟[١٣]

انواع بيمارى‌ها و حملات بيولوژيك در روايات آخرالزّمان‌

با دسته بندى روايات نشانه‌هاى ظهور، مى‌توان انواع بيمارى‌ها و اتّفاقاتى را مشاهده كرد كه بعيد است بتوان آنها را غيربيولوژيك دانست و با احاطه به موضوع بيوتروريسم، به نحو متحيركننده‌اى مى‌توان اين‌