ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٦ - دوران اوليه
هدف سياسى خود برسند. در زبان فارسى هم ترور به معناى ترس زياد، بيم و هراس و خوف و وحشت است و تروريست به عامل ترور، طرفدار ترور، آدمكُش يا كسى كه براى رسيدن به هدف خود، كسى را به طور غافلگيرانه بكشد يا ايجاد وحشت و هراس كند، گفته مىشود.
در «لغتنامه روابط بينالملل» ذيل كلمهterrorism آمده است: ترور و تروريسم به فعّاليتهاى بازيگران دولتى و غيردولتى اطلاق مىشود كه شيوه و تمهيدات خشن را در اعمال خود براى رسيدن به اهداف سياسى به كار مىبرند.
بيوتروريسم چيست؟
بر اساس تعريف پليس بين الملل درسال ٢٠٠٧ م. بيوتروريسم عبارت است از منتشر كردن عوامل بيولوژيكى يا سمّى با هدف كشتن يا آسيب رساندن به انسانها، حيوانات و گياهان با قصد و نيت قبلى و به منظور وحشتآفرينى، تهديد و وادار ساختن يك دولت يا گروهى از مردم به انجام عملى يا برآورده كردن خواستهاى سياسى يا اجتماعى.
حمله بيوتروريستى چيست؟
حمله بيوتروريستى عبارت است از پخش كردن ويروس، باكترى، ميكروب يا ديگر عوامل بيمارىزا و سمّى كه موجب بروز بيمارى و مرگ در ميان انسانها، حيوانات و گياهان مىشود.
كشف و شناسايى يك حمله بيولوژيكى، سخت و دشوار به نظر مىآيد. تأثيرات يك حمله بيولوژيكى به چهار دسته تقسيم مىشوند.
١. فيزيكى: بروز بيمارى؛
٢. روانى: بروز ترس و وحشت؛
٣. اقتصادى: محدوديت سفر و جابهجايى، متوقّف شدن فعّاليتهاى اقتصادى و كسب و كار؛
٤. زيست محيطى: آسيب ديدن انسانها، حيوانات، گياهان، آلوده شدن منابع طبيعى، مثل منابع آب و غيره.
بيوتروريسمها چه كسانى هستند؟
معمولًا گروهها و جنبشهاى سياسى و فرقههاى مذهبى يا اشخاصى هستند كه توانايى توليد و به كارگيرى سلاحهاى بيولوژيك را دارند؛ به طور مثال «جنبش استقلالطلب قبيله مائومائو» در «كنيا» كه از سم براى كشتن مأموران حكومت استعمارى «بريتانيا» استفاده كردند:
«فرقه مذهبى راجنيشى» در سال ١٩٨٤ م. با آلوده كردن ظروف سالاد يازده رستوران در آمريكا، با باكترى تايفيموريوم سالامونا، موجب مسموميت ٧٥٠ نفر شدند؛
در سال ١٩٩٣ م. فرقه مذهبى آئوشينريكوى، باسيل سياه زخم را در ناحيه «كاميرو» در متروى «توكيو» منتشر كرد.
جنگهاى ميكروبى (بيولوژيك)
تاريخچه
استفاده كردن از موادّ توليد شده توسط جانوران، گياهان، باكترىها، قارچها و ويروسها، عليه نيروهاى انسانى و منابع غذايى، سابقهاى هزاران ساله دارد. استفاده از سموم جانورى يا گياهى براى سمّى كردن سر تيرهاى جنگى، استفاده از لاشه حيوانات مُرده از طاعون براى شكستن مقاومت داخل قلعهها، مسمومسازى فضاى داخلى مقابر فرعونها با هاگِ قارچى كشنده و آلوده كردن منابع آبى شهرها، از نمونههاى باستانى به كارگيرى سلاحهاى نامتعارف بيولوژيك است. در جهان متمدّن نيز اين رويه ادامه يافت و البتّه پيچيدهتر شد؛ آنگونه كه ساخت و بهكارگيرى اين سلاحها طى كنوانسيونهاى بينالمللى به شدّت ممنوع شد. با اين حال، قدرتهاى استكبارى همواره در انديشه ساخت سلاحهاى بيولوژيك و زيستى هستند تا با وارد ساختن كمترين زيان اقتصادى به صنايع و با بيشترين كشتار، بتوانند به منابع حريف دست يابند. كشتار فراوان، وحشت گسترده، ايجاد هراس در عقب جبهه، فلج ساختن خطّ مقدّم، بردن جنگ به داخل خانههاى مردم غيرنظامى و درگير نمودن شهرها، عدم امكان اثبات دقيق در به كارگيرى آنها و نهايتاً تخريب اندك، از محسنّات خاصّ سلاحهاى ميكروبى هستند. محسنّاتى كه از نگاه نظريهپردازان جنگى، به هيچ وجه قابل چشمپوشى نيستند.
جنگهاى بيولوژيك را مىتوان به ٣ دوره تقسيم كرد:
١) دوران اوّليه: ٢٠٠ سال قبل از ميلاد مسيح (ع) تا آغاز قرن بيستم؛
٢) دوران نوين؛
٣) دوران كنونى.
دوران اوليه
اوّلين اسناد ثبت شده از كاربرد ميكرو ارگانيسمها، به عنوان يك سلاح بيولوژيكى به «روميان» مربوط مىشود كه از اجساد حيوانات مرده براى آلوده كردن چاهها و منابع آب دشمنان استفاده مىكردند.
در متون قديمى آمده است كه هانيبال، كوزههاى پر از مار و عقرب را با منجنيق به سوى كشتى دشمنان پرتاب مىكرد، كه با شكسته شدن كوزهها، اين جانوران در كشتى پخش و باعث به هم ريختگى اوضاع مىشدند و پس از آن، طى يك حمله برقآسا كشتى تسخير مىشد.
در كتاب «ذخيره خوارزمشاهى» كه اوّلين دائرةالمعارف پزشكى به زبان فارسى محسوب مىشود و توسط دانشمند ايرانى، سيداسماعيل جرجانى در قرن ششم هجرى شمسى، تأليف گرديده، آمده است كه: بعضى از ملوك، كنيزكان را به زهر بپرورند؛ چنانكه خوردن آن ايشان را عادت شود و زيان ندارد. اين از بهر آن كنند تا آن كنيزك را به