١. مقادير اوّليه عامل، اندك است و در نتيجه در لحظات اوّليه، هجوم قابل رديابى نيست؛ امّا در مدّت كوتاهى، اگر ميكروب زنده باشد، تكثير مى‌شود و حوزه گسترده‌اى را خواهد پوشاند؛

٢. آثارشان دير ظاهر مى‌شود. معمولًا بيمارى يك دوره نهفته دارد كه از لحظه آلوده شدن تا بروز علائم را شامل مى‌گردد و همين موضوع، زمان تشخيص را به تأخير انداخته و در عين حال، باعث انتشار بيمارى خواهد شد. طبعاً هر چه زمان كمون (زمان نهفتگى) بيمارى بيشتر باشد، خطر بروز همه‌گيرى بيشتر خواهد بود؛

٣. مهار آن مشكل است. افراد آلوده به صورت بيمار يا ناقل، بدون آنكه بتوان ايشان را تحت كنترل قرار داد، در منطقه جابه‌جا مى‌شوند يا به عقب خط باز مى‌گردند و با اين كار، سبب گسترش شديد عامل مى‌شوند؛

٤. عموماً قابل انتقال و سرايت از يك فرد به فرد ديگر هستند؛

٥. غيرقابل تشخيص با حواسّ پنجگانه هستند. يعنى رنگ و بو ندارند.

راه‌هاى انتشار عوامل بيولوژيك در يك حمله تروريسى‌

اين عوامل از طريق جنگ‌افزارهاى گوناگون منتشر مى‌شوند؛ از جمله بسته‌هاى مراسلاتى، هواپيماهاى سبك سمپاش يا بدون سرنشين مخزن‌دار، اشيا و وسايل مصرفى، بهداشتى و آرايشى، آفات نباتى، حشرات و جوندگان ناقل و تنقّلات، مانند شكلات‌ها.

اصولًا جاسوسان و عوامل خود فروخته داخلى مى‌توانند با هر وسيله‌اى به انتشار ميكروب‌ها يا فرآورده‌هاى كشنده آنها مبادرت نمايند. از اين بين، مراسلات پستى، لوازم آرايشى، البسه‌هاى دست دوم، بسته‌بندى‌هاى صادراتى، سيگار و تنقّلات، گزينه‌هاى مورد توجّه هستند. مى‌توان حجم معينى از اسپور باكترى‌اى، مانند «باسيلوس آنتراسيس» را در پاكت نامه‌اى ريخت و به مقصد هدف پست كرد يا در تركيب موادّ سازنده شكلات‌ها و تنقّلات، موادّ مضر با تأثير دراز مدّت را قرار داد يا به همراه علوفه دامى، حشرات ناقل بيمارى‌هاى دام و طيور را به كشورى فرستاد تا صنايع آن كشور را فلج نمايند.

نشانه‌هاى يك تهاجم بيولوژيك‌

گفته شده است كه امكان تشخيص سريع عوامل ميكروبى، بسيار محدود و در صورت وجود نيز كار با آنها بسيار پيچيده و دقيق است؛ لذا مشاهدات كادر پزشكى و نيروهاى بهداشتى، درمانى بسيار كمك كننده خواهد بود. نشانه‌هاى زير مى‌تواند دليل بر يك تهاجم بيوتروريستى باشد:

١. ازدياد حشرات به طور غيرعادى در يك منطقه، به خصوص حشراتى كه قبلًا در منطقه ديده نشده‌اند؛

٢. وجود اجساد حيوانات مرده به صورت غيرعادى در منطقه يا حيوانات غيربومى مرده و زنده در اطراف مراكز مسكونى و پادگانى؛

٣. احساس تغيير طعم و مزه آب و موادّ غذايى؛

٤. خشك شدن ناگهانى گياهان؛

٥. مردن احشام و دام‌ها در منطقه؛

٦. بيمار شدن ناگهانى افراد؛

٧. مشاهده افراد مبتلا به بيمارى با علائم مشترك و به تعداد زياد.

مديريت بحران و اصول مبارزه با بيوتروريسم‌

مديران نظامى و انتظامى كشور، بايستى در قبال تهديدات بيوتروريستى، به چهار پرسش اصلى پاسخ دهند: چه كسى، چه وقت، چطور و كجا اقدام به چنين حمله‌اى مى‌كند؟ دانستن پاسخ اين چهار پرسش، كادر دفاعى را پيشاپيش در برابر تهديدات آماده مى‌سازد و كمك مى‌كند تا منافذ نفوذ بسته شوند. در اينجا، اصول پنجگانه‌اى را مى‌توان براى چنين مبارزه‌اى تعريف نمود:

١. آگاهى: دانش و آگاهى از روند پديده بيوتروريسم، شناخت تهديدات، منافذ خطر و كلّاً يافتن پاسخ چهار سؤال كليدى فوق، گام نخست چنين مبارزه‌اى است؛

٢. آمادگى: رسيدن به سطح مطلوبى از توانايى دفاعى با تمرينات و رزمايش‌ها، دست‌يابى به علوم جديد، دست‌يابى به فناورى نوين تشخيص و دفاع و درمان، تهيه لوازم و ملزومات چنين جنگ مخفى و ساكتى، دومين گام مبارزه و دفاع خواهد بود؛

٣. مهارت: اعتماد به نفس، غلبه بر ترس و مهارت در هدايت بحران به سمت عادى‌سازى شرايط، سومين و مهم‌ترين گام چنين مبارزه‌اى است؛

٤. شك: متولّيان دفاعى كشورى كه همواره در پنهان و آشكار، مورد تهديدات اجانب است، بايستى به هر پديده‌اى، حتّى پديده‌اى كه در نگاه اوّل، طبيعى جلوه مى‌كند با نگاه شك بنگرند. چنين نگاه شك آلودى باعث مى‌شود بسيارى از منافذ ورود دشمن باز شناخته شود و اصول ايمنى هرچه بيشتر رعايت گردد. ديگر نبايد از كنار هر اپيدمى كوچك و بزرگى، به سهولت گذشت؛

٥. كتمان و رازدارى: وقتى نخستين هدف دشمن از حمله تروريستى، ايجاد ترس در مردم عادى است، مهم‌ترين عمل كادر دفاعى آن خواهد بود كه از انتشار خبر حمله و شايعه‌سازى درباره آن خوددارى نمايند؛ به خصوص كادر درمانى كه با مصدومان چنين حمله‌اى روبرو هستند؛ از انتشار خبر حمله، بيان تعداد مصدومان، نوع بيمارى، بزرگ‌نمايى‌