گوناگونى دارد؛ علم يك فضل است، عفّت يك فضل است، غيرت يك فضل است و ... و هر كدام از اين فضل‌ها خود درجه‌اى و مرتبه‌اى دارد. شجاعت درجاتى دارد و غيرت و عفّت هر كدام درجاتى دارند. به امام تمام فضل و بزرگى و انواع آن، آن هم در اعلى مرتبه عطا گشته است. اطلاق اينجا شمولى است و امام (ع) اين مطلب را پس از لفظ عموم كه شامل تعداد و مرتبه‌هاى مختلف مى‌شود، بيان نموده‌اند و اين است كه اين مقام و فضايل ربّانى از جنس فضايلى كه با طلب يا سعى و كوشش به دست مى‌آيند، نيستند كه عنايتى خاص از ناحيه خداوند مفضّل وهّاب است. حال كيست كه بتواند به معرفت امام دست يابد يا اينكه بتواند امامى براى خويش برگزيند؟ آرى امام (ع) چنين شخصيتى دارد.

صفات و شئون امام‌

براى امام زمان، ارواحنا فداه، در مجموع روايات و زيارات و ادعيه صحيح، ١٨٢ مقام و صفت بيان شده است.

يكى از صفات ايشان «متمّ نورالله» (تمام كننده نور خدا) است كه در باب اين صفت عقل متحير مى‌شود.

در قرآن دو آيه وجود دارد كه مضمونشان قريب به يكديگر است و طى دو مرتبه نازل شده‌اند با اين تفاوت كه برخى صيغه‌هاى آن دو با هم يكى نيست. اوّلى در «سوره صف» است و دومى در «سوره توبه».

آيه اوّل:

«يُرِيدُونَلِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ\* هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ‌؛[١]

مى‌خواهند نور خدا را با دهان‌هايشان خاموش كنند؛ ولى خدا كامل كننده نور خويش است، اگر چه كافران را ناخوش آيد.

اوست آن خدايى كه پيامبر خود را همراه با هدايت و دين راستين بفرستاد تا او را بر همه اديان پيروز گرداند، هر چند مشركان را ناخوش آيد».

وآيه دوم:

«يُرِيدُونَأَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ\* هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ‌؛[٢]

مى‌خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش كنند، و خدا جز به كمال رساندن نور خود نمى‌خواهد. هر چند كافران را خوش نيايد. او كسى است كه پيامبر خود را براى هدايت مردم فرستاد، با دينى درست و بر حق، تا او را بر همه دينها پيروز گرداند، هر چند مشركان را خوش نيايد».

آن‌قدر وقت نداريم كه به علّت بيان اين آيات به اين ترتيب و ارتباط آنها با هم بپردازيم يا از اينكه چرا كراهت و مقاومت كافران مقدّم بر كراهت مشركان ذكر شده است، سخن بگوييم و اينكه چرا در «آيه ٨ سوره انفال» و «٨٢ سوره يونس» سخن از كراهت مجرمان است و در قرآن به غير از مجرمان، به مشركان و كافران كراهت نسبت داده نشده است. هرگاه كه به معناى اين دو آيه فهم پيدا كنيم، مى‌توانيم بفهميم كه حضرت حجّة بن الحسن العسكرى (ع) كيستند.

«اليوم اكملت لكم دينكم ...» دينى كه خداوند به وسيله پيامبرش (ص) فرستاد با امامت حضرت امير (ع) كامل شد؛ يعنى در حقيقت خداوند استمرار علم نبوّت و تطبيق آن را بر وحى، خود ضمانت كردند. خداوند متعال و رسول مكرّم (ص) به خوبى مى‌دانستند كه اين امّت پس از