دعاها و زيارت‌هاى مربوط به ساحت مقدّس امام زمان و صاحب اختيار عوالم امكان، بخش مهمّى از فرهنگ شيعه را به خود اختصاص داده است. اين گستردگى، منشأيى جز اين ندارد كه آن حضرت، خاتم اوصياء و اميد امّت‌هاست و با امامتى كه تاكنون، دوازده قرن از آن مى‌گذرد، نمونه‌اى در انبياء و امامان گذشته است.

جمع‌آورى و تدوين ادعيه و زيارات مربوط به آن حضرت، به صورت‌هاى مختلفى تاكنون انجام شده و دايره وسيعى دارد. در اين نوشته به چند نمونه مشهور آنها اشاره مى‌شود و با برداشت‌هاى موضوعى و تلخيصى كه از مضامين آنها شده، آشنايى بيشترى با محتواى اين دعاها پيدا خواهيم كرد.

لازم به تذكّر است كه دعا براى وجود شريف امام زمان (ع) در دعاهاى مخصوص به حضرت محدود نمى‌شود؛ بلكه در زيارات ائمّه و اعمال شب و روز جمعه و حتّى در دعاهاى نماز و غيره نيز به چشم مى‌خورد، كه در اين نوشته به آن موارد هم مراجعه شده است.

باشد كه با استمداد از ساحت قدس حضرتش، در آينده بتوانيم بحث جامع و كامل‌ترى در كتابى مستقل، تقديم نماييم.

بخش اوّل‌

برداشتى از ادعيه و زيارات مربوط به امام زمان (ع) كه بيانگر محتواى آنهاست و آنچه ما بر زبان جارى مى‌كنيم و بايد به معناى آن توجّه كنيم، بخش نخست اين نوشتار است كه به طور خلاصه و فهرست‌وار تقديم مى‌شود.

دعاهايى كه در مورد خود حضرت است:

١. تعجيل فرج و ظهور حضرت‌

اين مضمون بيش از مضامين ديگر در ادعيه و زيارات آمده است. در دعاها و زيارت‌هاى مربوط به امام زمان (ع) آنچه بيش از همه به چشم مى‌خورد، دعا براى تعجيل فرج و مقرّر گشتن امر ظهور حضرت از جانب خداوند به عبارت‌هاى مختلف است. دعا براى تعجيل فرج گاهى به صورت تصريح و گاهى به صورت كنايه است. مانند: عزّت مؤمنان و ذلّت جبّاران، منافقان، كفار، معاندان، دشمنان، سلاطين، رقيبان حضرت و آنان كه سعى در خاموش نمودن نور حضرت و از ياد بردن ذكر او دارند.

يارى مؤمنان و سركوب دشمنان توسط حضرت، درخواست چشم روشنى براى معصومين و ذريه آنها و نيز شيعيان، از خداوند كه اشاره به ظهور و فرج است؛ احياى دين و سنّت و درستى تغيير يافته‌هاى «قرآن» و بازگرداندن احكام تغيير داده شده توسط حضرت، ظاهر شدن نور حضرت و برطرف شدن بدعت‌ها و باطل‌ها.

گسترش عدل و داد به دست حضرت پس از شيوع ظلم و جور، ايجاد رعب و سيطره براى حضرت پس از ظهور، نشر علم و پاكسازى جهان از