همان‌طور كه ملاحظه مى‌كنيم در بحث نبوّت و خليلى حضرت ابراهيم (ع) حضرت نفرمودند، خداوند او را به آن شرافت بخشيد؛ زيرا اين دو صفت از زمان حضرت آدم (ع) تا زمان حضرت عيسى (ع)، تنها مختصّ حضرت ابراهيم (ع) است؛ وليكن وقتى به امامت مى‌رسند، مى‌فرمايند: «فضيلتى كه خداوند او را بدان شرافت بخشيد، سپس او را كرامت داد و آن را در ميان صاف ضميران پاك طينت خاندانش قرار داد.»

آرى اين امامت است كه عمقش را نتوان دريافت. حضرت ابراهيم (ع) پس از آنكه به آن نبوّت ويژه و عالى دست يافت و به دنبالش به مقام خليلى كه مخصوص او بود، رسيد، تازه در آن زمان بود كه چنين تشرّفى پيدا كرد و امام مردم گرديد.

امامت كلمه مقدّسى است كه بار معنايى عظيمى دارد و كلمه‌اى نيست كه لقلقه زبان گردد. اين مطلب را بفهميد و توجّه داشته باشيد كه كجا آن را به كار مى‌بريد.

وقتى فهم كسى كم باشد، مشكلش زياد است و كسى كه اهل فهم است، تفكّر و تأمّلش زياد است و گفتارش اندك و نسبت به كلماتش تقيد زيادى دارد. ولى كسى كه گفتارش را نمى‌فهمد و كردارش بدون دقّت از او سر مى‌زند، مشكلات و مصيبت‌هاى بسيارى براى خود و ديگران به وجود مى‌آورد.

اين اجمال امامت بود و وقت گذشت و به رشته‌اى از اقيانوس پرتوهاى خورشيد تابان وجودش دست نيافتيم و به قدر ريزه سنگى از ساحل معرفتش نصيبمان نگشت.

دقّت ما صرفاً به ما مجال مى‌دهد كه برخى از صفات امام را از بيان امام رضا (ع) بخوانيم:

«الْإِمَامُ وَاحِدُ دَهْرِهِ لَا يُدَانِيهِ أَحَدٌ وَ لَا يُعَادِلُهُ عِدْلٌ وَ لَا يُوجَدُ لَهُ بَدِيلٌ وَ لَا لَهُ مَثِيلٌ وَ لَا نَظِيرٌ مَخْصُوصٌ بِالْفَضْلِ كُلِّهِ مِنْ غَيْرِ طَلَبٍ مِنْهُ وَ لَا اكْتِسَابٍ بَلِ اخْتِصَاصٌ مِنَ الْمُتَفَضِّلِ الْوَهَّاب؛[١]

امام يگانه روزگار خود است و كسى همتاى ايشان نمى‌شود و دانشمندى همانند ايشان يافت نشود، هيچ بدل و مثل و نظيرى ندارد و تمام بزرگوارى مخصوص اوست و داراى‌اش مى‌باشد؛ بى آنكه آن را طلب كرده باشد يا به دنبال به دست آوردنش رفته باشد؛ بلكه خداوند بخشنده از در اعطاى بزرگوارى، آن را به ايشان اختصاص داده است.

دهان مباركى كه اين صفات را براى امام بيان مى‌كند، متعلّق به كسى است كه خود به شايستگى داراى چنين ويژگى‌هايى مى‌باشد كه او عالم آل محمّد (ص) است.

«مخصوص بالفضل كلّه»؛ يعنى تمام فضل و تمام فضل‌ها كه فضل انواع‌