ترجمه و متن اسرار النقطه يا توحيد مكاشفان - همدانى، على بن شهاب الدين - الصفحة ٥٢ - در بيان عوالم كليه كه به نام حضرات خمس ناميده مىشود

٥٦ بدان كه اطلاق و ناميدن اسم عالم، يا لغوى است و يا عرفى؛ امّا لغوى:

عالم در وضع لغوى نامى است براى آنچه كه بدان شئى دانسته مى‌شود، و آن ظاهرا مشتق از «علم» است، مانند «خاتم- مهر» كه بدان (نامه) ختم و پايان مى‌پذيرد؛ بنا بر اين عوالم بى‌پايان است، براى اينكه هر موجودى به تنهايى براى خود عالمى است، زيرا او چيزى است كه بدان شيئيت وجود او و غير او دانسته مى‌شود؛ و بر تقدير دوم (عرفى) نام عالم بر مجموع اجزاى وجود اطلاق و ناميده مى‌شود، و آنها عرش و كرسى و آسمانها و اجسام عنصرى و صور مركبات: از معادن و نباتات و حيوانات هستند؛ و آنچه در اخبار و روايات از بسيارى عوالم كه آمده، جز با معنى لغوى- نه عرفى- درست در نمى‌آيد؛ بنا بر اين عوالم- از اين جهت- اگر چه جزئيات آنها محدود و انحصار پذير نيست- چون محدوديت افراد مراتب امكانى و اشخاص مدارج طبيعى و اعيان حقايق وجودى امكان پذير نيست- ولى محدود كردن كليات آنها در: عالم غيب و شهادت و علوى و سفلى (پنهان و پيدا و بالا و پايين) امكان پذير است، اين به واسطه تقسيم پذيرى «كلّ» است در آنچه كه از ادراك حواس برتر و پنهان از آنهاست و آنچه كه در دايره ادراك و شهود حواس در مى‌آيند؛ بنا بر اين پنهانى‌ها سه قسم‌اند و حاضران دو قسم.

[در بيان عوالم كليه كه به نام حضرات خمس ناميده مى‌شود]

٥٧ بارى، عوالم كليه و مراتب وجوديه پنج است كه نزد صاحبان كشف و شهود به «حضرات خمس- مراتب پنجگانه» ناميده مى‌شود؛ نخستين از عوالم، عالم هويت غيب مطلق است، يعنى به واسطه اشتمالش بر غيب آنچه در عوالم است كه به نام ماهيات ممكنه و حقيقت الحقايق و احديت مطلقه ناميده مى‌شود؛ سپس عالم جبروت و پس از آن عالم ملكوت و بعد عالم ملك و در پايان عالم انسان است.

٥٨ فرود آمدن‌ها چهار است: نخست نقطه امتدادى متدلّى است، و اين‌