ترجمه و متن اسرار النقطه يا توحيد مكاشفان - همدانى، على بن شهاب الدين - الصفحة ٤٢ - در بيان نقطههاى هفت گانه كه اشاره به بهشتهاى هشت گانه است

اندوه خوردنى است، چون در مراتب درجات آنان آنچه از درد آن بيم و يا از نبودش اندوهى پديد آيد وجود ندارد.

٤٣ بدان كه حركت نقطه دو نوع است: حركت استداره و گردشى، و حركت راست و مستقيم، حركت راست به هر جهتى از جهات چهار گانه كه مى‌خواهد باشد، جز به سه نقطه پشت سر هم- جز نقطه اصلى مركزى- تمامى نمى‌يابد؛ و صاحبان كشف اين عدد را بر ديگر اعداد- به دو جهت- برگزيده‌اند: يكى آنكه- چهار- اصل در اعداد بسيط است، و اعداد بسيط اصل در تركيب اعداد- تا بى‌نهايت- هستند، اين بدان سبب است كه اعداد بسيط از يك‌اند تا ده، سپس آغاز در تكرار مى‌كنند، و در اعداد بسيط- جز چهار- عددى نيست كه ده را شامل و فراگير باشد، براى اينكه عدد چهار، حقيقتش چهار است و در آن سه است كه مى‌شود هفت، و در آن دو است كه نه مى‌شود، و در آن يك است كه ده كامل مى‌گردد، و به واسطه حكمت و علّت اين راز، امور موجودات بر اعداد چهارتايى انتظام و آرايش پيدا كرده است.

٤٤ بنا بر اين حاملان عرش چهاراند[١] و نظام عالم بر چهار عنصر قرار گرفته‌[٢] و عالم انسانى بر چهار طبيعت برپاست‌[٣]، و همين طور بادها چهار است: صبا و دبور و شمال و جنوب، و جهات عالم نيز چهار است: مشرق و مغرب و شمال و جنوب، و همين طور اوتاد[٤] چهاراند: طلوع كننده و غروب كننده و وسط آسمان و وتد زمين، و نيز فصل‌ها چهار است: بهار و تابستان و پائيز و زمستان، و دگرگونى‌هاى عمر انسان نيز چهار است: زمان كودكى و زمان جوانى و زمان كهولت (بين جوانى و پيرى) و زمان پيرى و فرتوتى.

[١] - آنان: جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و عزرائيل :‌اند.

[٢] - عبارتند از: آب و خاك و هوا و آتش.

[٣] - يعنى: بلغم و صفرا و سودا و خون.

[٤] - اوتاد چهار تن‌اند در چهار جهت دنيا كه به منزله چهار ركن عالم مى‌باشند؛ اوتاد جمع وتد است، يعنى ميخ‌ها.