نهادها و تغييرات نهادى در چين - وانگ، فى- لينگ؛ مترجم محمد جواد ايرواني - الصفحة ٢٦ - رفتار انسان و نهادهاى انسانى

داده‌اند. در نظريه‌هاى رسمى، همچون نظريه‌بازى‌[١]، كه در آن الگوهاى رفتار انسان مورد مطالعه قرار مى‌گيرد، حق انتخاب توسط نوع بشر، بخشى از نهاد انسانى به شمار آمده است. بديهى است كه چون نهاد انسانى توسط خود انسان ساخته مى‌شود، تحليل نهادى آن كاملا توجيه‌پذير است؛ زيرا نهاد انسانى را مى‌توان به منظور افزايش هرچه بيشتر (بيشينه كردن)[٢] شانس تحقق هدف يا به حداقل رساندن (كمينه كردن)[٣] هزينه‌ها، تنظيم يا دست‌كارى كرد[٤].

رفتار هدفمند[٥] در جهت رفع نيازها و ارضاى خواستهاى انسانى را مى‌توان به طور نظرى در سه مقوله فعاليت‌هاى اقتصادى، اقدام‌هاى سياسى و تعامل‌هاى اجتماعى، جاى داد. اين مقولات، به ترتيب، سه دسته نيازها و خواستهاى اساسى انسان را كه پيشتر بدان‌ها اشاره شد- مصالح و ملزومات مورد نياز براى بقا؛ همكارى با ديگران و كمك به يكديگر در تأمين معاش؛ و توليد مثل و اشتياق و آرزو براى نيل به مرحله «خوديابى»[٦]- مورد هدف قرار مى‌دهند. درباره تفاوت‌هاى موجود بين سه حيطه رفتارى انسان نيز مختصرا بحث خواهد شد. همان طور كه پيشتر گفته شد نهاد انسانى داراى سه حوزه يا عنصر اوليه موسوم به اقتصاد، حكومت و حيات اجتماعى يا جامعه است، كه خود سه نهاد اساسى و عمده به شمار مى‌آيند.

بديهى است فقدان ادبيات و واژگان استاندارد در علم الاجتماع، اين گونه‌شناسى نظرى را تا حدودى مبهم جلوه مى‌دهد. براى نمونه، برخى واژه‌ها «جامعه» را به معناى سازمان‌ها يا تشكل‌هايى مانند خانواده و برخى ديگر آن را به معناى «ملت‌ها» يا گروه‌بندى‌هاى انسانى مى‌دانند، در حالى كه معنا و مفهوم كلى آن، نهاد انسانى است. در

[١] .Game Theory

[٢] .Maximization

[٣] .Minimization

[٤] - اگر نهاد دينى را بعنوان يك نهاد مستقل ندانيم بايستى حداقل تبلور آن را در شكل‌گيرى ساير نهادهاى اوليه نظير خانواده- حكومت و اقتصاد به رسميت شناخت و در تحليل تغييرات نهادى ملحوظ كرد.( م)

[٥] .Goal -oriented

[٦] .Self -realization