تربيت جنسى: مبانى، اصول و روشها از منظر قرآن و حديث - فقيهى، على نقى - الصفحة ١٩٩ - زمينههاى روانشناختى تأديب كودك

تأدّب به آداب نيكو، به ٢١ سالگى قدم نهاد، او ديگر منحرف نمى‌شود و اگر با انجام دادن وظيفه، نتوانستى تأثيرات مطلوبى بر وى بگذارى، وظيفه خود را انجام داده‌اى و در پيشگاه خداوند متعال، عذر دارى.

دو. باتوجّه به موقعيت روانى كودك، در ادب‌آموزى و بيمه‌سازى از انحرافات، نبايد با تندى، عصبانيت، پرخاشگرى و تنبيه بدنى، با وى برخورد كرد. و در شرايط استثنايى، نيز قهر با كودك، در صورتى كه طولانى نشود، ممكن است مؤثّر باشد. امام كاظم عليه السّلام با توجّه به عوارض منفى تنبيه بدنى و قهر طولانى با كودك و انحرافاتى را كه موجب مى‌شود، در مورد فردى كه از بى‌ادبى‌هاى فرزندش به پيش آن حضرت شكايت مى‌كند، مى‌فرمايد:

لا تضربه و اهجره و لا تطل.[١]

او را نزن. با او قهر كن؛ امّا قهرت نيز طولانى نباشد.

همچنين امام على عليه السّلام باتوجّه به اثرات منفى خشم و ملامت زياد بر كودك، اوليا را از اين نوع برخورد (به انگيزه تأديب) برحذر مى‌دارد و مى‌فرمايد:

أحسن للمماليك الأدب و أقلل الغضب، و لا تكثر العتب فى غير ذنب، فإذا استحقّ أحد منهم ذنبا، فأحسن العدل فإنّ العفو مع العدل أشدّ من الضّرب لمن كان له عقل.[٢]

با كودكان، تربيت شايسته را به كار بگير و از خشم بسيار بپرهيز، و در مورد كودكى كه گناهى انجام نداده، از سرزنش زياد خوددارى كن، و اگر كودكى در موقعيتى است كه گناهى كرده است، مورد عفو قرار گرفتن عادلانه، از كتك خوردن برايش سخت‌تر است (يعنى اگر اهل خرد و تميز باشد، از مورد عفو قرار گرفتن، بيشتر متنبّه مى‌شود تا كتك خوردن).

پيامبر صلّى اللّه عليه و اله با توجّه به اين‌كه خشم، موقعيت روانى نامناسبى را براى كودك پديد مى‌آورد، اوليا را از خشم نسبت به كودكان، برحذر مى‌دارد و ادب كردن با خشم را

[١]. عدّة الداعى، ص ٦١؛ بحار الأنوار، ج ١٠٤، ص ٩٩، ح ٧٤.

[٢]. تحف العقول، ص ٨٧؛ بحار الأنوار، ج ٧٧، ص ٢١٦، ح ١.