علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٣ - کارکردهای نقل روایات اهلسنّت در منابع شیعی
رسول خدا٦ در معناى آیه Gوُجُوهٌ یوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ . إِلى رَبِّها ناظِرَةٌF[١] فرمود: «به پروردگار خود نظر مىکنند، اما نه با کیفیت و حدّى محدود، و نه صفتى معلوم».[٢]
علامه ذیل این روایت مینویسد:
این روایت، بیانِ گذشته ما را در تفسیر آیه تأیید مىکند که گفتیم منظور از آن، نظر کردن به قلب و رؤیت قلبى است، نه رؤیت حسى و با چشم سر. و این روایت مضمون برخى از روایات را ـ که از طرق اهلسنّت آمده، و از ظاهرش تشبیه خدا به خلق استفاده مىشود ـ تفسیر مىکند؛ چون در این روایت آمده رؤیت خدا رؤیتى است که محدودیت در آن نیست، و رؤیت حسّى بدون محدودیت تصوّر ندارد.[٣]
افزون بر تأیید آرا و دیدگاههای شیعه، از تأیید احادیث منقول از طرق شیعه توسط روایات اهلسنّت نیز میتوان به عنوان کارکرد دیگر مراجعه به منابع روایی اهل تسنّن یاد کرد؛ به عنوان نمونه، علامه طباطبايي، پس از نقل حدیثی از ابن عباس از پیامبر٦ مبنی بر آنکه «خداى تعالى هیچ آیهاى که در آن Gیا أَیهَا الَّذینَ آمَنُواF باشد، نازل نفرموده، مگر آنکه على بن ابىطالب در رأس آن، و پیشگام آن است»،[٤] مینویسد:
این روایت، احادیث دیگر را ـ که بازگو کنندۀ نزول آیات بسیاری در شأن على و یا اهلبیت است ـ تأیید مىکند؛ آیاتی همچون Gکنْتُمْ خَیرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِF،[٥] و آیۀ Gلِتَکونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِF[٦] و Gوَ کونُوا مَعَ الصَّادِقِینَF[٧] و [٨]
٦. نقل مناقب اهلبیت از طرق اهلسنّت
فایدۀ دیگر نقل روایات اهلسنّت، دستیابی به احادیث فضايل اهلبیت: است. باور برخی عالمان اهلسنّت در ساختگی بودن روایات فضايل اهلبیت[٩] در منابع شیعی اهمیت مراجعه به منابع آنها را دو چندان میسازد. نقل روایات فضايل از طرق اهلسنّت نه تنها سستی باور مذکور را نمایان ساخته و اعتبار صدور احادیث شیعی را افزایش میدهد، بلکه خود دلیل استواری بر جایگاه رفیع خاندان عصمت و طهارت است.
[١]. «مگر در مورد همسرانشان یا کنیزاني که به دست آوردهاند» (سوره مؤمنون، آيه ٦).
[٢]. المیزان، ج٤، ص٢٨٩- ٣١٠.
[٣]. البیان، ص٣١٧ و ٣١٨.
[٤]. المیزان، ج١، ص٢٢؛ البیان، ص٤٤٢؛ مواهب الرحمن، ج١، ص٢٠؛ آلاء الرحمن، ج١، ص٥١؛ تفسیر القرآن الکریم، ج١، ص٥٩؛ الفرقان في تفسیر القرآن بالقرآن، ج١، ص٧٣.
[٥]. المیزان، ج١، ص١٨٢.
[٦]. همان، ج٤، ص٢١٩ و ٢٢٠.
[٧]. «در آن روز چهرههایى شاداباند. و به سوى پروردگار خود مىنگرند.» (سوره قیامت، آيه ٢٢ و ٢٣).
[٨]. الدر المنثور، ج٦، ص٢٩٠.
[٩]. المیزان، ج٢٠، ص١١٧.