علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٣ - کارکردهای نقل روایات اهلسنّت در منابع شیعی
نگاهی به روایات نقل شده در منابع اهلسنّت دربارۀ Gبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِF فضای بهتری را براي فهم حدیث امام صادق٧ فراهم میسازد.
در روایتی دیگر آمده است که فضل بن أبیقرة نزد امام صادق٧ حاضر شده، از آن حضرت دربارۀ گفتۀ اهلسنّت ـ که «إنّ کسب المعلم سحت» ـ پرسش کرد. امام٧ در پاسخ به او فرمود:
کذب أعداء اللّه، إنّما أرادوا أن لا یعلّموا أولادهم القرآن، لو أن المعلّم أعطاه رجل دیة ولده لکان للمعلّم مباحاً.[١]
سیوطی در توصیف جایگاه شهدای احد در بهشت، به نقل از منابع متعددی، از ابن عباس، از پیامبر٦ آورده است:
هنگامی که برادران شما در جنگ احد کشته شدند، خداى تعالى ارواحشان را در شکم مرغانى سبز رنگ قرار داد تا به لب نهرهاى بهشت پرواز کردند و از میوههاى آن خوردند و در چراغهای طلایى آویزان در سایۀ عرش منزل گزیدند.
چون آنها لذت خوردنیها و نوشیدنیها را چشیده و زیبایى جایگاه خود را دیدند، گفتند: اى کاش برادران ایمانى ما مىدانستند که خدا با ما چه کرد! (و در عبارتى دیگر آمده است که گفتند: ما زنده هستیم و در بهشتیم) روزى مىخوریم، که اگر از وضع ما خبردار مىشدند، دیگر در کار جهاد بى رغبتى نمىکردند و از جنگ کردن سر بر نمىتافتند. خداى تعالى به ایشان فرمود: «اگر شما نمىتوانید بازماندگان خود را از وضع خود خبردار کنید، من به جاى شما ایشان را آگاه میسازم». و به همین منظور این آیات را نازل فرمود: Gوَ لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ
قُتِلُوا...F.[٢] و [٣]
علامه طباطبايي، پس از نقل این حدیث، مینویسد که محدثان روایات فراوانی در این معنا از ابوسعید خدرى، عبدالله بن مسعود، ابوالعالیه، ابن عباس و دیگران روایت کردهاند که در بعضى از این روایات، همچون نقل ابوالعالیه، آمده است: «به صورت مرغانى سبز رنگ در آمدند»، و در بعضى دیگر،
مانند روایت ابوسعید، آمده: «در مرغانى سبز رنگ»، و در بعضى دیگر، مانند روایت ابن مسعود، آمده: «مانند مرغ سبز رنگ»، ولى معانى الفاظ به هم نزدیک است. علامه ادامه میدهد که در احادیثی نقل شده است که این روایات بر ائمه: عرضه گردید، اما ائمه آنها را صحیح ندانسته و صدور آن را از پیامبر٦ منکر شدند؛ چنان كه در برخی روایات دیگر آمده است که مردم سخن آن حضرت٦ را تأویل نمودهاند.[٤]
[١]. سوره بقره، آيه ٢١٩.
[٢]. ر.ک: الكافي، ج٤، ص٥٣، ح ٣؛ وسائل الشیعة، ج٢١، ص٥٥٢، ح ٢٧٨٤٣؛ تفسير العياشي، ج١، ص١٠٦، ح ٣١٤ و ١٠٧، ح٣١٥ و ٣١٦ و ٣١٧.
[٣]. الدر المنثور، ج١، ص٢٥٣؛ المیزان، ج٢، ص٢٠٠ و ٢٠١.
[٤]. تفسير العياشي، ج٢، ص٩، ح ٩.