طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٣٤٣ - (٣٢) باغ ارم زمينداور
اين آله دفاعي قديم جنگي كه در بين مردم افغان مستعمل بود، نام آن هم
پشتو است، كه كاروه يا كروه، (Karwah( ناميده ميشد، منهاج سراج نيز ازين
آله دفاعي و كلمه پشتو نام برده، و مستر راورتي گويد:
كه اين آله قديم
در بين افغانان موجود بود، و بدوره قبل از تفنگ تعلق دارد، كه براي حفظ از
اصابت تيرها استعمال ميشد. و آنرا طوري ميساختند، كه پوست گاو و يا گوميش
را از كاه يا علف خشك پر ميكردند، و در اثناي جنگ هر كس آنرا پيش روي خود
گرفته و به جنگ اقدام ميكرد، تا از تيرهاي طرف مقابل محفوظ باشد. در قرن
(١٥) اين آله را يوسفزائيها در جنگهاي مردم دلازاك استعمال ميكردهاند [١] افضل خان ختك كه يكي از مورخان افغان است، در تاريخ معروف خويش كه
بزبان پشتو نوشته (حدود ١١١٠ ه) در شرح يكي از جنگها شرحي ازين آله
مينويسد، كه ترجمه آن چنين است، قوم اتمان خيل پوستهاي گوميشها را چنان
پر كردند، كه در اوقات جنگ آنرا پيش روي خود گرفته ميبردند، و از آسيب تير
دشمنان محفوظ ميماندند [٢] در نسخه لطايف الاخبار مؤلفه رشيد خان
معروف به بديع توني (رك: ج ١ فهرست ريوص ٢٦٤ و ج ٣ سبك شناسي بهار ص ٢٩٨)
نيز ذكري از (كارو) و كاروهاي دكني ميآيد، كه در حين محاصره قندهار (١٠٦٢
ه) عساكر هندي استعمال ميكردند.
باين ترتيب آله كاروه در زمان قديم بين
افغانان مستعمل بود، و اين كلمه هم پشتو است. چون آله مذكور بعد از ايجاد
تفنگ از بين رفته، بنابران استعمال نام آن هم در پشتو كمتر گرديده است.
منهاج سراج ذكر اين باغ را با وسعت و نزاهت آن شرح داده، كه در دار الملك زمستاني سلطان غياث الدين يعني زمينداور ساخته شده بود، در سال (١٣١٠ ه) كه نويسنده اين سطور به صفحات زمين داور و شواطي هلمند سفر كردم، يكي از معمرين آنجا كه از روزگار باستاني
[١] ذيل ترجمه طبقات ج ١ ص ٣٥٢- و دكشنري پشتو به انگليسي تاليف راورتي ص ١١٥١
[٢] تاريخ مرصع انتخاب راورتي در گلشن روه، ص ٢١٩-