طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٢٤١ - مولد وي

مولانا در طبقات هيچ گونه اشارتي به مولد خود ندارد، و برخي از تذكره نويسان مانند هفت اقليم، و صبح گلشن، و مجمع النفائس، و گل رعنا، و گلزار ابراهيم، و نشتر عشق و غيره بين مولانا منهاج و سراج منهاج كه پدرش باشد اشتباه كرده‌اند، و بنابران برخي مولد مولانا را (لاهور) پنداشته، و وي را (لاهوري) نوشته‌اند تذكره نشتر عشق صراحتا مي‌نويسد: «سراج الدين منهاج (مصنف طبقات) موطن جدوي سمرقند بود، تولدش در لاهور واقع شد ...» [١] علي قلي و اله داغستاني در سال (١١٦٢ ه) مي‌نويسد: «سراج الدين منهاج مؤلف تاريخ طبقات ناصري است، كه باسم نصر الدين ملك الهند تمام كرده، مولدش لاهور و اصلش از سمرقند است ....» [٢] اين خطا را اغلب ارباب تذكره و نويسندگان تاريخ تكرار كرده‌اند كه من بطور نمونه قول دو نفر را در بالا اقتباس نمودم، و اين اشتباه ناشي از التباس اسمين فرزند و پدر است، چون پدر مؤلف در لاهور سكني داشت، و هم شايد در لاهور تولد يافته بود، از اين رو مورخين مؤلف طبقات را هم متولد در لاهور دانسته‌اند، ولي اين قول معقول و صحيح بنظر نمي‌آيد، چه طوري كه پيشتر مذكور افتاد، مادر مؤلف در سن سه سالگي وي اندر فيروز كوه، در حرم ماه ملك ملكه غور بود، و تمام اخوال و اقارب مادريش هم در آنجا بودند، بنابران بايد مؤلف در فيروز كوه و در حرم سلطنتي آنجا متولد گرديده باشد، راورتي و كسانيكه شرح حال مؤلف را از اقوال و گفتار خودش برآورده‌اند، مي‌نويسند: كه تولد مولانا در لاهور صحتي ندارد، زيرا خودش گويد، كه كرت اول در سال (٦٢٤ ه) بهند آمد، و اگر در لاهور متولد ميگشت، البته درين بار آمدن خود را كرت اول نمي‌شمرد [٣] بايد بنظر تحقيق نگريست، كه پسر از ابوين بدنيا مي‌آيد، و براي دريافتن مولد و مسقط الرأس كسي هم تحقيق مسكن ابوين بويژه مادر مهم تر است. در اين جا هم بايد ديد، كه در حدود (٥٨٩ ه) كه