طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٣٣٦ - (٢٨) جبال غور
اما بايد اين نام را با والس بالس والشتان كه بيهقي در رديف مكران و قصدار و طوران ضبط كرده [١] و مقدسي بالش آورده [٢] و حدود العالم بالش نوشته [٣] و البيروني در قانون مسعودي و الصيدله، بالش و والشتان [٤] و اليعقوبي نيز همچنين ضبط كرده [٥] مورد اشتباه نشود، زيرا والشتان بالس بالش در بلوچستان و سند موجوده واقع بود، كه اكنون از سيوي تا سيون سند در ان شامل است، و البيروني هم در قانون مسعودي سيواي و مستنگ را كه اكنون در بلوچستان داخلاند، و سيوان كه در سند كنوني است، از بلاد والشتان مينويسد:
در برخي از نسخ خطي طبقات عوض والشتان، واليان نوشته شده و اين هم سهو نويسندگان است و طوري كه در متن و حواشي طبقات ميبينيد واليان شهري بود علي حده، كه والين هم نوشته ميشد. (٢٨) جبال غور
منهاج سراج راسيات جبال غور را تفصيل داده و شرح خوبي دران باره نوشته
است، اين منطقه قراري كه نام آن از كلمه غر پشتو يعني كوه ساخته شده عبارت
از كوهساري است، كه در قلب مملكت افغانستان افتاده، و از يك طرف به وادي
هري رود، و از طرف ديگر به صحاري مجاري هيرمند پيوند دارد، و كوهسار شمالي
آن به هندوكش ميرسد و جبال شرقي آن هم به واديهاي غزنه و مقر و مجاري
ارغنداب و ترنك ميپيوندد.
پنج كوه معروفي كه منهاج سراج در غور شرح ميدهد، ميتوان آنرا قرار ذيل با ماكن موجوده غور تطبيق كرد:
١-
زار مرغ منديش: پيشتر شرح دادم، كه منديش يكي از مشهور ترين بلاد و قلاع
غور بود، و اكنون اين نام در نزد اهالي غور معمول و متداول نيست، اما
زارمرغ را به همين نام ميشناسند، و كوتل زار مرغ بين راه «تيوره» و «ساخر»
واقع است كه آثار عمرانات سابقه نيز در گرد و نواح آن بنظر ميرسد راهي كه
ميان تيوره مركز موجوده غور و شهرك و خواجه چشت هرات موجود است تا (٦٠)
كيلومتر ميرسد، و كوتل زار مرغ در اين جاست، بلندترين كوهها كه درين حصه
كاين است، اكنون
[١] بيهقي ص ٢٩٤
[٢] احسن التقاسيم ص ٢٩٦-
[٣] حدود العام ص ٦٤
[٤] قانون وصيد له ص ٢٩- ١١٧- ١٢٢
[٥] كتاب البلدان، ص ٢٨١-