طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٣١٥ - (١٥) جروم

طرسوس بود، مؤلفاتش به بيست و اند ميرسد، از مؤلفاتش غريب الحديث، و غريب المصنف و كتاب الامثال، و كتاب فضايل القرآن و ادبه و كتاب المواعظ و غيره مشهور است، و بسال (٢٢٣ ه) از جهان رفته [١] كه ابن نديم در الفهرست بيست و اند كتاب او را در غريب الحديث و معاني قرآن و ادب و شعر و لغت و نحو و غيره مي‌شمارد [٢] (١٥) جروم‌

بدانكه اصطلاح گرمسير و سردسير از مدتهاي بسيار قديم در افغانستان معمول بود، گرم سير تاكنون هم بر اراضي جنوبي اين مملكت كه از جنوب غرب قندهار و ريگستان آنجا آغاز و تا سيستان و چخانسور ميرسد، اطلاق ميگردد عربها كلمه گرم را باصول تعريف (جرم) و سرد را (صرد) كردند، طوري كه اصطخري گويد: از روي نباتاتيكه درين مناطق ميرويد، به سرد و گرم تقسيم نمودند، و جروم را تا اراضي كرمان اطلاق و فقط حصه شمالي آنرا صرود گفتند، [٣] كه باصطلاح زبان عرب جمع جرم جروم و از صرد صرود مي‌آيد، و اين كلمات در اوايل و رود عربها بسر زمين كرمان و سيستان و گرم سير در بين آنها مستعمل گرديد، بلاذري در ذيل فتوحات سند مي‌نويسد: كه عباد بن زياد از سجستان به هندمند (هلمند) و كش و قندهار گذشت و ابن مفرغ گويد:
كم بالجروم و ارض الهند من قدم و من سراينك قتلي لاهم قبروا [٤] در اين جا مقصد از جروم همين گرم سير موجوده جنوبي غربي قندهار است، كه اكنون هم از جنوب بست و گرشك و مجراي هلمند گرفته تا حدود جنوبي افغانستان و چخانسور سيستان در حكومتي گرم سير شامل است.
از تاريخ بيهقي چنين پيدا مي‌آيد، كه كلمه گرم سير مثليكه اكنون متداول است در عصر غزنويان هم مصطلح بود، و اصطلاح جروم مخصوص جغرافيا نويسان عرب و كسانيكه از انها اقتفا مي‌كردند، بوده است. مثلا در جائي از زبان امير مسعود مي‌نگارد، كه بو بكر دبير بسلامت رفت سوي گرمسير، تا از راه كرمان سوي عراق و مكه رود [٥]

---

[١] آداب اللغة العربيه ص ١٠٤ ج ٢
[٢] الفهرست ص ٧١
[٣] جغرافياي تاريخي ايران ص ١١٤ و پارسي پيش از مغل در هند، ص ١٩
[٤] فتوح البلدان ص ٤٤٠
[٥] بيهقي ص ٧٢-