طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٤٢٦ - (٨٥) رتبيل
نردينه نوشتهاند، كه ديهي است در نردك ١٢ ميلي جنوب تهانيسر و سه ميلي تيراوري. بنابران قول راورتي كه نام اصلي تراين بوده صحيح نخواهد بود، و نراين كننگهم به نردينه نزديكي دارد. تير اوري يا تله واري نام جديد است، كه معني آن تالاب كوچك باشد، كه مسلمانان، عظيم آباد ناميدهاند بنام فرزند او رنگ زيب عظيم كه در اين جا زاده بود، و بقاياي سرايهاي حصار دران بنظر ميآيند (گزيتير شهنشاهي ج ٢٤ ص ٣٩٠) و كلمه مقامي تول يا تلوTalav معني تالاب را دارد. (هوديوالا ٢/ ٦٠٨) اين كلمه در سرتاسر اين كتاب مطابق نسخ خطي و مطبوع (تراين) طبع شده است.
كه از روي فهارس جلد اول و دوم آنرا در موارد استعمال خود يافته ميتوانيد. [ (٨٥) رتبيل]
اين نام باملاي مختلف رتبال، رتبيل، رسل، رت سل، زنبيل، رن بيل و غيره
ضبط شده، كه از سنه ٤٣ ه- تا دو قرن مورخان عرب كابلشاه و شاه سجستان را
بدين نام خواندهاند، و ازين بر ميآيد، كه نام يك شخص معين نبوده، بلكه
اسم خانواده و يا لقبي موروث بود.
و يلسون آنرا رتنپال و راورتي هم رتنپال (رتنهپاله) يا رنهپاله دانسته كه نويسندگان ديگر به يكي ازين قرائتها اعتماد نكردهاند.
ممكن
است اين نام را رن زبل يا راي زبل خواند، كه معني آن راي يا راناي زابل
باشد، و تورامنه پدر مهيراكولا و رئيس هونهاي سپيد زابل كه سند و مالوا را
در حدود ٥٠٠ م فتح كرد بلقب تورامنه جاولهJauvula ذكر شده است، و نيز نام
راجووله يا رنجوبولهRanJubula Rajuvula بر مسكوكات اندوسيتهين ديده
ميشود، (فهرست مسكوكات موزيم هند از سمت ٥٦/ ١٩١) و قراري كه كننگهم در
كتاب مسكوكات اندوسيتهين متأخر (ص ١٠٨/ ١١٠) اشاره مينمايد، سكههائي از
يفتاليها موجود است كه بر ان شاه زوبوله- شاهي جبوله- شاهي جنه بوله-
شاهيجبوله نوشته شده، و ممكن است كه راجووله ياراي جبوله يا رانو جبوله
يعني شاه جوبول يا زابل باشد، و خود اين سرزمين بنام يكي از شاهان يفتالي
جاووله- زابوله مشهور شده باشد.