طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٢٩٤ - مزاياي انشاي مؤلف و مقايسه آن با قدماء

همچنانكه بيهقي را در روش تاريخ نويسي بر مولانا فضيلتي است و آن استاد و امام در عفت قلم و امانت و راستگاري آيتي بود، بالعكس در طرز تحرير و سبك انشاي روان و سليس مولانا را بران امام سبقتي و براعتي است كه به عقيده نگارنده اين سطور انشاي مولانا نسبت به بيهقي خيلي شيرين و محكم و داراي مزاياي زياد و اسلوب بديعي است، كه شايد تنها در عصر خويش ني، بلكه در نويسندگان ما تقدم و ما تاخر شهكار ادبي باشد.
كسانيكه سياقت انشاء و نويسندگي بو الفضل بيهقي را ملاحظه فرموده‌اند، تصديق ميكنند، كه اين نويسنده بارع و زبردست فارسي ساده و سليس و رواني نوشته است، ولي با وجود آنهم ازو جنات عبارات و الفاظ و جملات او رنگ ترجمه عربي و سلطه ادبي آن زبان ظاهر است، و بسي از جملات آن كتاب بصورتي نوشته شده است، كه خواننده گمان مي‌برد، ترجمه تحت اللفظ جملات عربي باشد، براي نمونه اين جملها را بخوانيد:
١- بر تخت نشست و بار داد، بار دادني سخت بشكوه .... ص ٣٨ ٢- و آنچه كردند، خود رسد پاداش آن بديشان .... ص ٣٩ ٣- ما نزديك خداي عز و جل معذور باشيم در خون ريختن ايشان .... ص ٤٢ ٤- ساخته برفتم با پرده‌دار، يافتم امير را در خرگاه .... ص ١٤٩ ٥- و حاجت نيايد ترا استطلاع رأي ما كردن .... ص ٢٥٠ چون دران اوقات هنوز نثر پارسي نوزاد بود، و به نضج و پختگي خويش نرسيده، لابد بايد در نثر بيهقي امثال اين گونه جملات باشد، چه خامه‌ها بنوشتن عربي معتاد بود، و فكر جمله بنديهاي آن زبان در دماغها مركوز بود، بنابران در نوشته‌هاي اساتيد بزرگ مانند بيهقي و امثال وي، كه نثري محكم و متين داشتند، اثر آن زبان جسته