طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ١٥٨ - حديث نامزد (كردن) لشكرها بزمين عراق و تركستان
چون ا [و] كتاي لشكرها بجانب عراق و خراسان فرستاد، جرماغون نوين [٢]
را بر سر آن لشكر (فرمانده) كرد، چون بر طرف عراق آن لشكر برفت، بقدر
پنجاه هزار مغل و ديگر اجناس بزرگان تركستان و اسيران خراسان كه روي بدان
ديار نهادند، بقدر صد هزار سوار بود، در شهور سنه ثلاث و عشرين و ستمائة.
چون
بدان ديار رسيدند، خلق آن بلاد و اطراف را چندان بقتل رسانيدند [٣] كه
قلم را مجال تحرير [٤] آن نباشد، جمله شهرهاي عراق و جبال و اران و
آذربيجان (و گيلان) و ولايت رستم داري [٥] كه در اطراف بحر خزر است تا
در بندان [٦] و آذربيجان همه نهب شد، و خراب گردانيد [ند] مگر يك شهر
اصفهان را كه (از) اول ظهور چنگيزخان مغل و لشكر او بديار عراق تا بوقتي كه
اصفهان گشاده شد، مدت پانزده سال بايست، چنانچه بعد ازين بتحرير پيوندد،
بموضع خود.
و اين لشكر بر عقبه حلوان بگذشت، تا حوالي مدينة السلام
بغداد (را) نهب كردند، و چند كرت از حضرت امير المؤمنين المستنصر بالله طاب
ثراه بدفع طايفه مغل و لشكرهاي كفار، ملوك اسلام با حشمهاي عجم و ترك و
كرد و عرب نامزد شد، و با كفار قتال و جهاد بسيار كردند، و در همه اوقات
فتح و نصرت لشكر اسلام را بود. به هيچ وجه دران عهد لشكر كفار بر اطراف و
حوالي دار الخلافه دست نيافتند، و جرماغون [٧] ملعون كه لشكر كش كفار
(مغل) بود، در حدود قم و كاشان مقام ساخت و بعضي (را) بطرف فارس و كرمان
بدوانيدند.
اتابك ابو بكر فارس كه پادشاه آن بلاد بود [٨] و برادر حاجب براق
[١] مط و مب: بطرف
[٢] اصل: جرماعون توين. مط و مب: جرماعون نوين
[٣] مط و مب: قتل كردند.
[٤] اصل: تقرير
[٥] مط و مب: رستم دار، كه در اين علاقه نزديك سرچشمههاي شاهرود واقع و بقول مستوفي سه صد قريه داشت، (جغرافيه خلافت شرقي، ص ٣٧٤)
[٦] مط و مب: تا در بند روم
[٧] مط و مب: جرماعون
[٨] مط و مب: است