طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ١٤٤ - حديث مراجعت چنگيزخان بجانب تركستان و رفتن چنگيزخان بدوزخ

ثقات چنين روايت كردند: كه چنگيزخان به وقتي كه در خراسان آمده بود پنجاه و پنج ساله [٢] بود، مردي بلند بالا قوي بنيت شگرف [٣] جثه و موي روي [٤] كشيده [و] سپيد شده گربه چشم در غايت جلادت و زيركي، و عقل و دانائي، و هيبت و قتال، و عادل (؟) و ضابط و خصم شكن و دلير، و خون ريز و خونخوار. و اين معني بر همه عالميان ظاهر است، كه او را چندين معني عجيب بوده است اول آنكه مكر و استدراجي داشت [و] گويند بعضي از شياطين با او يار بود [ه ا] ند، و هر چند روز او را غشي افتادي و دران بيهوشي هر چيزي [٥] بر زبان راندي، و آن حال چنان بودي، كه در اول ظهور آن [٦] حادثه كه او را افتاده بود، و آن شيطان [٧] مستولي او را از فتوح خبر داده [٨] آن جامه و قبا كه در اول روز داشته بود و پوشيده، همان جامه و قبا را در جامه دان نهاده [بود] و مهر كرده، با خود مي‌گردانيد، و هر گاه كه او را آن حال پيدا ميشد، و هر حادثه و فتوح و عزيمت و ظهور خصمان، و شكست و گرفتن ولايت كه خواسته بودي، همه بر زبان او رفتي، يك كس جمله را در قلم گرفتي، و در خريطه كردي، و مهر بران نهادي.
چون چنگيزخان بهوش باز آمدي يك يك را بر وي ميخواندندي، و بران جمله كار ميكردي، و اعم و اغلب بلكه تمام آن بودي كه راست آمدي، ديگر آنچه علم شانه گوسفند نيكو دانستي، پيوسته شانه بر آتش نهادي، و همي سوختي، و علامات شانه برين طريق در مييافتي بخلاف شانه شناسان بلاد عجم، كه در شانه نظر كنند، و سه ديگر [٩] چنگيز خان در عدل چنان بود، كه در تمام لشكر گاه هيچ كس را امكان نبودي، كه تازيانه افتاده از راه برگرفتي جز مالك آن را. و دروغ و دزدي در ميان لشكر او خود كس نشان ندادي، و هر عورت را كه از