روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٥ - نسخههاى روض الجنان

نمى‌توانستيم دست‌كم در آن مجلد از آن سود ببريم.نام و مشخصات كلّى برخى از دست‌نويسهاى اين گونه نسخه‌ها كه پس از اتمام چاپ متن به دست ما مى‌رسيد در مقدّمۀ مجلدات ذى‌ربط آمده است،اما در مورد برخى ديگر كه پس از صحّافى يا حتّى انتشار جلدى به دست مى‌آمد،حتّى همين كار هم انجام نشده است.

خوانندگان محترم مى‌توانند اين گونه نسخه‌ها را در جدول تعيين نسخۀ اساس و نسخه‌بدلهاى مجلّدات بيستگانه(جدول شمارۀ ٢)با علامت ستاره(*)ملاحظه كنند.

چنان كه از جدول توزيع نسخه‌ها براساس محلّ نگهدارى(جدول شمارۀ ٣) بخوبى پيداست تنها دو نسخه از مجموعۀ نسخه‌هاى ما(ها و بم)متعلّق به كتابخانه‌هاى خارج از كشور است و ما بقى خوشبختانه در داخل نگهدارى مى‌شود.اين ناهمسانى ناشى از كم‌كوشى ما براى تحصيل نسخه‌هاى خارج نيست.با وجود آن‌كه تقريبا تمام فهرستهاى قابل دستيابى متعلّق به كتابخانه‌هاى خارج را ديديم،و استمداد از خبرگان كار در داخل و خارج هم فروگذاشته- نيامد.در مواردى حتّى به فهرستهاى چاپ‌شدۀ كتابخانه‌ها هم بسنده نكرديم.در سفر مطالعاتى كه در حين كار براى يك‌تن از مصحّحان(محمّد جعفر ياحقّى)به كشورهاى اروپايى پيش آمد،با حوصلۀ تمام فهرستهاى چاپ نشده و حتّى برگه‌دانهاى جديد برخى كتابخانه‌ها مانند:كتابخانۀ دانشگاه كمبريج،بادليان اكسفورد و اينديا آفيس(در انگلستان)و كتابخانۀ دانشگاه ليدن(در هلند)را كه همه به داشتن نسخ خطّى نفيس فارسى نام‌بردارند از نظر گذرانيديم و از كتابداران آگاه آن كتابخانه‌ها نيز استمداد خواستيم.براى تحصيل نسخۀ«ها»هم پس از مكاتبات بسيار و يارى خواستن از نهادهاى مختلف سرانجام توانستيم به مقصود برسيم.

كوششها و مكاتبات مكرّر ما براى تحصيل يا حتّى رؤيت دو نسخۀ محفوظ در كتابخانۀ آستانۀ مقدسۀ قم در عمل به جايى نرسيد،و با تأسف تمام همكارى آن دار الكتب مقدّس از اين اقدام خير،كه منتسب به دستگاه مبارك امام هشتم -عليه السلام-بود،عملا دريغ شد.