روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٥ - تعيين عصر مؤلّف و تاريخ تقريبى تأليف تفسير حاضر
همين چاپ]آورده،بايد افزود كه تاريخ فوت مفيد نيشابورى كه به نقل از لسان الميزان ابن حجر ٤٤٥ آمده است،صحيح نيست و بايد تحريفى در آن صورت يافته باشد زيرا بنا بر تحقيقى كه مرحوم ابو الحسن شعرانى در ص ٦ مقدمۀ جلد اوّل چاپ خود از تفسير روض الجنان(كه بعدا به آن اشاره خواهيم كرد)انجام داده است،چون شيوخ وى همه پس از اين تاريخ در گذشتهاند(مثلا هناد نسفى در ٤٦٥،ابن النّقور در سال ٤٧٠،شيخ طوسى ٤٦٠ و ابن براج در ٤٨١)پس يا ضبط لسان الميزان مصحّف است،يا ابن حجر اشتباه كرده است.زيرا به نصّ خود لسان الميزان يكى ديگر از شاگردان او ابراهيم زيدى متوفى به سال ٥٣٩ است كه تولد او به سال ٤٤٢ سه سال پيش از فوت صاحب ترجمه به نقل ابن حجر در كوفه اتفاق افتاده است و اگر عمر بن ابراهيم در بيستسالگى هم او را درك كرده باشد بايد عبد الرحمن مفيد در سال ٤٦٢ در عراق زنده باشد.
علاوه بر اين مورد،مرحوم شعرانى اعتراض علاّمه قزوينى(ذيل ص ٦١٩ برابر با ص ١٥ چاپ حاضر)را بر صاحب روضات الجنات وارد نمىداند،زيرا دربارۀ تاريخ فوت مفيد نيشابورى،چنان كه ديديم با وى همرأيى ندارد.و در اين صورت بايد قول صاحب روضات را پذيرفت كه:
«بسيار تكلّف خواهد بود اگر بگوييم مفيد نيشابورى در حدود سال ٣٩٠ متولد شد و در حدود سنّ بلوغ خود سيّد رضى را در اواخر عمر وى در سال ٤٠٥ ملاقات كرد،پس از آن عمر طولانى بيش از نود سال يافت و در حدود سال ٤٨٠ كه اواخر عمر او بود،سيّدين مرتضى و مجتبى ابنا الدّاعى و شيخ ابو الفتوح رازى كه آنوقت طفلى نورسيده بودند او را ديدند و اجازه گرفتند و شيخ منتجب الدين متولد در سال ٥٠٥ ايشان را در حدود ٥٢٥ مثلا ملاقات كرد و بدين تكلّف روايت بلا واسطۀ مفيد نيشابورى را از سيّد رضى توجيه كنيم.امّا صاحب روضات نخواست به اين تكلّفات ملتزم شود و روايت او را «بالاسناد»گفت.» [٨٧]
[٨٧] .روح الجنان،چاپ شعرانى،١٧/١(مقدّمه)