حاصل مطلب از اين قرار است كه،ميرزا محمّد صادق بن محمّد صالح آزادانى اصفهانى در كتاب شاهد صادق،در فصل هفتاد و نهم از باب سوم ضمن ذكر سال وفات بزرگان اسلام از سال اول تا سال ١٠٤٢ هجرى،ذيل سال پانصد و چهلم گفته است«٥٤٠ ابو الفتوح خزاعى در گذشت» [٩٠].

مرحوم محدّث اين تاريخ را با سه تاريخ اجازه كه از ابو الفتوح به دست آورده، مناقض يافته است:

نخستين اجازه را بر پشت صحيفۀ اوّل از نسخه‌اى از تفسير ابو الفتوح كه در ماه صفر ٩٨٠ به خط احمد بن شكر اللّه [٩١]نوشته شده به اين شرح ديده است:

«صورت اجازة الشيخ المفسّر-قدّس روحه- أجزت للأجلّ العالم الاخصّ الاشرف... [٩٢]-ادام اللّه توفيقه و تسديده-أن يروى عنّى هذا الكتاب من اوّله الى آخره على الشّرائط المعتبرة فى هذا الباب من اجتناب الغلط و التّصحيف.كتبه الحسين بن على بن محمّد ابو الفتوح الرّازى ثمّ النيسابورى ثمّ الخزاعى،مصنّف هذا الكتاب،فى اواخر ذى القعدة سنة سبع و أربعين و خمسمائة حامدا للّه تعالى و مصلّيا على النّبى و آله.» اين اجازه را ابو الفتوح در اواخر ماه ذى‌قعدۀ ٥٤٧ نوشته كه ظاهرا پس از پايان تأليف كتاب بوده است.مسلّم است كه اين اجازه بر پشت نسخه‌اى نوشته شده كه در زمان خود او نوشته شده و بايد از نسخه‌هاى اصيل و آغازين تفسير بوده باشد.سپس همان يادداشت بر پشت نسخۀ مورّخ ٩٨٠ يا نسخۀ دومى كه اين نسخه از روى آن استنساخ گرديده نقل شده است.

از روى اين قرينه مى‌توان يقين داشت كه تفسير ابو الفتوح در ٥٤٧ يا سالى چند پيش از آن به پايان رسيده و خود او نيز در اين سال در قيد حيات بوده است.

اجازۀ ديگر بر پشت برگ اوّل نسخه‌اى از رجال نجاشى،متعلق به كتابخانۀ آقاى فخر الدين نصيرى امينى به شمارۀ ١٢١ ثبت شده كه نسخه‌اى است با تاريخ كتابت

[٩٠] .يادگار،سال دوم،ش ششم،ص ٢٥.

[٩١] .با تأسّف و با وجود درخواستهاى مكرر از صاحبان نسخ،تاكنون ما بر اين نسخه دست نيافته‌ايم.

[٩٢] .نام صاحب اين اجازه در اصل ذكر شده است.