پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٧ - علم اسما چيست؟

براى تكميل اين بحث بايد بدانيم:

علم اسما چيست؟

در اين‌كه علم اسما كه بزرگترين موهبت الهى نسبت به آدم و منشأ فضيلت و افتخار او و شايستگى براى مقام خليفة اللهى شد، چه بوده است؟ در ميان مفسران سخن بسيار است:

گاه گفته‌اند منظور علم لغات است، در حالى كه دانستن يك مشت لغت هرگز سرچشمه چنين فضيلتى نخواهد بود، و بعلاوه با تعبيرى كه در اين آيات وارد شده سازگار نيست، زيرا تعبير به‌ «غَيْبَ السَّمواتِ وَ الْارْضِ» نشان مى‌دهد كه اين علم مربوط به اسرار پنهانى آسمان و زمين بود كه از ديد ملائكه مكتوم مانده بود.

و گاه گفته‌اند كه منظور اسامى حجت‌هاى الهى‌ مخصوصاً ائمه معصومين است كه ارواحشان از قبل آفريده شده بود، و در بعضى از روايات چنين تفسير وارد شده است.

ولى مسلم است كه اين گونه روايات اشاره به بعضى از مصداق‌هاى مهم اين عنوان كلى است همان‌گونه كه روش روايات تفسيرى بر آن است، نه اين‌كه «علم اسما» محدود به آن باشد.

بسيارى از مفسّران گفته‌اند كه منظور از «اسم» در اين‌جا «مسمّى» است، يعنى خداوند جميع علوم مربوط به زمين و آسمان و انواع صناعات و استخراج معادن و غرس اشجار و خواص و منافع آنها، همه و همه را، به آدم تعليم داد (يا در طبيعت و استعداد او به طور فشرده قرار داد).

به اين ترتيب آدم به تمامى اسرار جهان آشنا شد، و شايستگى و استعداد درك همه اين اسرار را براى فرزندان خود گذارد، چه فضيلتى از اين برتر و بالاتر كه او داراى چنين علمى شود و استعداد دستيابى بر آن را براى فرزندان خود نيز به يادگار بگذارد.