پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٦ - ٩- پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم
دائر به ترك مجالست با اهل باطل از ياد او ببرد، چگونه ممكن است در برابر خطا معصوم باشد؟ و به تعبير ديگر يكى از دو شاخه «عصمت» مصونيت از سهو و نسيان و خطا است، آيا آيه فوق اين مطلب را مخدوش نمىكند؟
پاسخ
دقّت در آيه بعد از آن به خوبى اين نكته را روشن مىسازد كه گرچه ظاهراً روى سخن در اين آيه به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم است، اما در واقع منظور پيروان او هستند، كه اگر گرفتار فراموشكارى شدند و در جلسات آلوده به گناه و استهزاء كفار نسبت به مقدسات شركت كردند، به محض اينكه متذكر شوند بايد از آنجا برخيزند و بيرون روند، و در حقيقت از قبيل ضرب المثل معروف عرب است كه مىگويد: «ايَّاكَ اعْنِى وَ اسْمَعِى يَا جَارَه»: «مخاطبم توئى، ولى همسايه تو بشنو». [١]
زيرا در آيه بعد از آن چنين مىخوانيم وَ مَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِم مِنْ شَىءٍ وَلكِنْ ذِكرى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ: «و (اگر افراد پرهيزگار- از روى اجبار يا فراموشى يا به قصد ارشاد- با آنها بنشينند) چيزى از حساب و گناه آنها برايشان نيست؛ ولى (اين كار تنها بايد) براى متذكر ساختن آنها (كفار) باشد، شايد (بشنودن و) پرهيزگارى پيشه كنند» [٢].
همان گونه كه ملاحظه مىكنيم در اين آيه سخن از افراد با تقوا است و ناظر به توده مسلمين است، نه شخص پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در حالى كه اين آيه بحث آيه گذشته را تكميل مىكند.
نظير اين گونه بحثها در گفتگوهاى روز مره و در ادبيات زبانهاى مختلف فراوان ديده مىشود كه روى سخن را به كسى مىكنند و هدف، شخص يا اشخاص
[١]. در تعبير روز مره فارسى معادل اين ضرب المثل اين است: «در به تو مىگويم ديوار تو بشنو»!
[٢]. سوره انعام، آيه ٦٩.