ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٩ - مقصود
هيچ موردى قبول نكنيد كه اينها فاسقند.
(إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا): تنها در صورتى مىتوانيد شهادت آنها را قبول كنيد كه از تهمتى كه زدهاند توبه كنند و كارهاى خود را اصلاح كنند.
(فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ): زيرا خداوند آمرزگار و رحيم است.
آيا استثناء از عدم قبول شهادت است يا از فسق؟ در اين باره اختلاف است:
١- حسن و قتاده و شريح و ابراهيم و ابو حنيفه و اصحابش معتقدند كه استثناى از فسق است. بنا بر اين چنين اشخاصى اگر توبه كنند، فاسق نيستند. لكن شهادت آنها هم مقبول نيست.
٢- ابن عباس و مجاهد و زهرى و مسروق و عطا و طاووس و سعيد بن جبير و شافعى و اصحابش ميگويند استثناى از عدم قبول شهادت است. بنا بر اين اگر توبه كنند، شهادت آنها قبول ميشود.
از امام باقر و امام صادق (ع) نيز همين طور روايت شده است.
زجاج مىگويد: كسى كه تهمت زده است، بدتر از كافر نيست. كافر هر گاه توبه كند، شهادتش قبول ميشود. تهمت زننده نيز سزاوار است كه پس از توبه شهادتش قبول شود.
مؤيد اين قول اين است كه كسى كه زبان به فاحشه گشوده است، حالش بدتر از كسى كه مرتكب فاحشه شده است، نيست. اختلافى نيست كه مرتكب فاحشه، اگر توبه كند، شهادتش قبول است. تهمت زننده به فاحشه نيز كه گناهش سبكتر است، پس از توبه، شهادتش مقبول است.
حسن گويد: تهمت زننده را اگر مرد است، در حال ايستاده، از روى لباس شلاق مىزنند و اگر زن است نشسته. از امام باقر (ع) نيز چنين روايت شده است.
شرط توبه تهمت زننده، اين است كه خود را تكذيب كند و اگر قول خود را تكذيب نكند، شهادتش قبول نيست. عقيده شافعى هم همين است.
مالك گويد: لازم نيست خود را تكذيب كند.