را با قوانين و مقررات الهى اداره كند و افراد را روز به روز به خدا نزديك‌تر سازد و از تاريكى جهل و بدبختى به وادى خوش‌بختى رهنمون سازد؛ «وَ لَقَدْ ارْسَلْنا مُوسى‌ بِاياتِنا انْ اخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ الَى النُّورِ ...» (ابراهيم: آيه ٥)
در حقيقت، موسى را با آيات خود فرستاديم [و به او فرمان داديم‌] كه قوم خود را از تاريكى‌ها به سوى روشنايى بيرون آر.
و در جوامعى كه نظام و حاكم، الهى نباشد، طاغوت حاكم مى‌شود و نظام طاغوتى، مردم را به تاريكى و بدبختى مى‌كشاند؛ «وَالَّذينَ كَفَرُوا اوْلِيائُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ الَى الظُّلُماتِ» (بقره: ٢٥٧)
و كسانى كه كفر ورزيده‌اند، سرورانشان طاغوت‌اند كه آنان را از روشنايى به سوى تاريكى‌ها درمى‌آورند.
پى‌ريزى تمدّن اسلامى‌ چنان كه ياد كرديم، همه جوامع دينى از برنامه و نظام خاصى برخوردار بوده‌اند و جرقّه‌هاى نخستين تمدّن بشرى نيز از سوى پيامبران و در ميان دينداران زده شده است، حتى قرآن مجيد اختراع صنايع خاصّى را به پيامبران نسبت مى‌دهد و گوشه‌اى از سلطنت پرشكوه حضرت سليمان عليه السلام را بازگو كرده است. لذا انديشه تمدّن نيز از دين سرچشمه مى‌گيرد و اگر تمدّن را به معناى شهرنشينى و رويكرد به‌