دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٤٠٥
| اسفرورين جلد: ٨ شماره مقاله:٣٤٠٥ |
اِسْفَرْوَرين، شهري كوچك در
بخش بوئينزهرا از شهرستان قزوين استان تهران. اين نقطة شهري كه
اَسْفَرْوَرين آدامك، و اسپرورين گلريز، /٨٥ نيز خوانده مىشود، در ٥ و ٦ عرض
و ٩ و ٥ طول جغرافيايى و در ارتفاع ٥١ ،متري از سطح دريا قرار گرفته است
فرهنگ جغرافيايى آباديها ...، ٠.
ناحية بوئينزهرا كه اسفرورين در آن واقع است، به سبب وجود كوههاي رامند و
سياه كوه در غرب آن، داراي مراتع سرسبزي است و نيز به سبب وجود
زمستانهاي سرد و تابستانهاي گرم و خشك و برخورداري از ٥٧ ميلىمتر متوسط بارش
سالانه جغرافيا ...، /٢٩، داراي آب و هوايى خشك است. رودخانة خررود كه در
اين ناحيه جاري است، از كنار اسفرورين مىگذرد فرهنگ جغرافيايى ايران، /٢؛
مفخم، ٢.
جمعيت اسفرورين بهعنوان روستايى بزرگ پيش از نخستين سرشماري عمومى كشور،
٥٢ ، نفر برآورد مىشد فرهنگ جغرافيايىايران، همانجا كه در٣٣٥ش به ٧٠ ، نفر
رسيد گزارش مشروح ...، . اسفرورين از ٣٥٥ش بهعنوان شهر شناخته شد و جمعيت
آن كه در اين زمان ٤٤ ،نفر بود سرشماري ...، «ش» بهنحوي شتابان رشد يافت
و در ٣٦٥ش به ٥٠ ،٠و در ٣٧٠ش به ٠٨ ،١نفر رسيد. به اين ترتيب، جمعيت اين
شهر بيش از جمعيت شهر مركزي بخش بوئين با ٦٨ ،نفر شد آمارنامه ...، ٤. مطابق
همين دادهها، تراكم نسبى اسفرورين با ٩/ كم مساحت، به ٠٩ ،نفر در كم مىرسد
همان، ٢.
اسفرورين مانند بسياري از شهرهاي كوچك كشور، چهرهاي روستايى دارد. فعاليت
اصلى ساكنان آن زراعت، باغداري و كارگري است فرهنگ اقتصادي ...، ٧. مطابق
دادههاي موجود، اسفرورين داراي ٠٩ ،خانوار بهرهبردار كشاورزي فرهنگ آباديها
...، ٦ و ٣٠ ،هكتار زمين آبى است كه بيش از ٧% از آن، زير كشت غلات قرار
دارد. محصولات عمدة شهر در كنار غلات، شامل انگور، بادام، پسته، سيب درختى و
نيز حبوبات و نباتات علوفهاي است فرهنگ اقتصادي، همانجا. بجز رودخانة فصلى
خررود، ٠ حلقه چاه عميق آب موردنياز زراعى خانوارهاي بهرهبردار را تأمين
مىكند فرهنگ آباديها، همانجا. آب شهر توسط دو حلقه چاه عميق تأمين مىشود
كه در طول ٠ كيلومتر شبكه به مصرف شرب اهالى مىرسد آمارنامه، ٩٨. وجود
مؤسسات و برخى واحدهاي خدماتى، از جمله شركت تعاونى روستايى، عرضة مواد
سوختى و تعميرگاه ماشينآلات كشاورزي، تسهيل كنندة فعاليتهاي توليدي در اين
شهر به شمار مىآيد فرهنگ آباديها، ٩٦-٩٧. بافتن جاجيم و جوال، بهطور سنتى،
از صنايع دستى اسفرورين است فرهنگ جغرافيايى ايران، همانجا.
مردم اسفرورين شيعه هستند و زبان آنان فارسى و تركى است همانجا. قزوين در
فاصلة ٦ كيلومتري اسفرورين قرار دارد و بيشترين رفت و آمد مردم بهآنجاست
فرهنگ اجتماعى ...، ٧. اين شهر نيز مانند بسياري از آباديهاي ناحية بوئينزهرا
در زلزلة ٣٤١ش آسيب ديد جغرافيا، همانجا.
تپة باستانى بزرگى در اسفرورين وجود دارد كه از آن آثاري از پيش از اسلام و
دورة اسلامى بهدست آمده است؛ قسمتى از اين تپه به قبرستان تبديل شده
است و در قسمت ديگر آن، مسجدي ساختهاند. تپة باستانى ديگري موسوم به
خروزان در جنوب شرقى اسفرورين قرار دارد كه احتمال مىدهند به دورة ساسانى
مربوط باشد ورجاوند، ٧٩.
مآخذ: آمارنامة استان زنجان ٣٧١ش، مركز آمار ايران، تهران، ٣٧٣ش؛ جغرافياي
كامل ايران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ٣٦٦ش؛ سرشماري عمومى نفوس و
مسكن ٣٥٥ش، شهرستان قزوين، مركز آمار ايران، تهران، ٣٥٨ش؛ فرهنگ آباديهاي
كشور، سرشماري عمومى كشاورزي ٣٦٧ش، استان زنجان، مركز آمار ايران، تهران،
٣٦٩ش؛ فرهنگ اجتماعى دهات و مزارع، استان زنجان، جهاد سازندگى، ٣٦٣ش؛
فرهنگ اقتصادي دهات و مزارع، استان زنجان، جهاد سازندگى، ٣٦٣ش؛ فرهنگ
جغرافيايى آباديهاي كشور، سازمان جغرافيايى نيروهاي مسلح، تهران، ٣٦٩ش، ج
٧؛ فرهنگ جغرافيايى ايران آباديها، استان مركزي، دايرة جغرافيايى ستاد ارتش،
تهران، ٣٢٨ش؛ گزارش مشروح حوزة سرشماري قزوين، وزارت كشور، تهران، ٣٣٨ش؛
گلريز، محمدعلى، مينودر يا باب الجنة قزوين، قزوين، ٣٦٨ش؛ مفخم پايان،
لطفالله، فرهنگ رودهاي ايران، تهران، ٣٥٣ش؛ ورجاوند، پرويز، سرزمين قزوين،
تهران، ٣٤٩ش؛ نيز:
Adamec, L. W., Tehran and Northwestern Iran, Graz, ١٩٧٦.
عباس سعيدي
ب
ن * * ب
ن * * ب