دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٣٥٢
| اسحاق سكوتى جلد: ٨ شماره مقاله:٣٣٥٢ |
ِسْحاققِ سُكوتى ٢٨٥-٣٢١ق/٨٦٨-٩٠٣م، از بنيان گذاران اصلى جمعيت اتحاد و
ترقى ه م در دورة عثمانى. برخى او را از كردهاي ديار بكر دانستهاند لويس،
.١٩٧
در اوايل سدة ٤ق/اواخر سدة ٩م به رغم استبداد سلطان عبدالحميد ثانى،
نوشتههاي ميهنپرستان ترك در مدارس عالى خوانده مىشد كه در آگاهى افكار و
پيدايش جمعيتها تأثير بسزايى داشت بايور، ، I(١)/٦٤ چنانكه در مة ٨٨٩ عدهاي
از دانشجويان دانشكدة پزشكى نظامى به رهبري ابراهيم تمو - كه اصلاً از
اهالى آلبانى بود - جمعيتى را تشكيل دادند كه اسحاق سكوتى نيز جزو نخستين
بنيانگذاران آن بود رامساور، ١ -٠ º ÈÏæí ßæÑÇä¡ .٣٠ اسحاق سكوتى از
انديشههاي نامق كمال تأثير پذيرفت و در انتشار و تبليغ آنها نقش مهمى داشت
همو، .٣٥ با شكست كودتاي ٣١٣ق/٨٩٥م كه جمعيت اتحاد و ترقى در استانبول
سركوب شد، برخى از اعضاي آن به خارج گريختند شاو، /٣٨ و اسحاق سكوتى،
همراه با احمدبيك يكى از استادان دانشكدة پزشكى به رودس تبعيد شد، اما
سكوتى چندي بعد از آنجا گريخت و در پاريس، به جمعيت «تركهاي جوان» پيوست.
او كه در زمرة رهبران آن گروه درآمده بود رامساور، ٥٣ ,٢ º IV/١١٣ , ٢ ، به
مبارزه و فعاليت خود همچنان ادامه داد احمد رفيق، /٠٨٢. آنگاه در مصر هستة
جديدي تشكيل داد و به نشر چندين روزنامه پرداخت شاو، همانجا. سپس در٨٩٧م
همراه با ديگر مبارزان، روزنامة عثمانلى را در ژنو منتشر كرد احمد رفيق،
همانجا؛ كوتاي، ؛ XV/٩٢٠٤ رامساور، .٧٠ اما با تدبير عبدالحميد كه به
گردانندگان روزنامه مأموريتهايى با حقوق كافى محول كرد، در ٨٩٩م انتشار آن
متوقف شد. از آن جمله سكوتى را با سمت پزشك رسمى سفارت كبراي عثمانى به
رم اعزام داشت احمد رفيق، /٠٨٣؛ بايور، ؛ I(١)/٣٢٢ رامساور، .٧١ با اينهمه
يكى دو تن از آنان ارتباط خود را با جمعيت تركهاي جوان همچنان حفظ كردند و
حقوق دريافتى را در راه انتشار روزنامة ديگر هموطنان مبارزشان خرج مىكردند
همانجا؛ بايور، همانجا و حاشية كه از آن ميان سكوتى نيز هزينة روزنامة عثمانلى
را كه انتشار آن در لندن ادامه مىيافت، برعهده گرفت لويس، ٠١ º رامساور،
همانجا.
اسحاق همچنان به مبارزة خود ادامه مىداد تا اينكه در سان رِمو از بنادر
ايتاليا واقع در ساحل مديترانه درگذشت. در ٩٠٩م، دوست او، دكتر رضانور، جنازة
وي را به استانبول منتقل كرد و در كنار مقبرة سلطان محمود به خاك سپرد ٢ ،
EIهمانجا.
مآخذ: احمد رفيق، عبدالحميد ثانى و دور سلطنتى، استانبول، ٣٢٧ق؛ شاو،
استانفوردجى و ازل كورال شاو، تاريخ امپراتوري عثمانى و تركية جديد، ترجمة
محمود رمضانزاده، مشهد، ٣٧٠ش؛ نيز:
Bedevi Kuran, A., Inkil @ p tarihimiz ve J N n T O rkler, Istanbul, ١٩٤٥; Bayur
, Y . H . , T O rk inkl o @ b o tarihi , Ankara_, ١٩٨٣ ; EI ٢ ; Kutay , C . , T
O rkiye istikl @ l ve h O rriyet m O cadeleleri tarihi, Istanbul, ١٩٨٠- ١٩٨٢;
Lewis, B., The Emergence of Modern Turkey, London, ١٩٦٨; Ramsaur, E.E., J N n T
O rkler ve ١٩٠٨ ihtilal, Istanbul, ١٩٧٢.
ابوالحسن ديانت
ب
ن * * ب
ن * * ب