١- ارزش والاى زندگى هرچه كه باشد، هدف والاى حقوق برپا كردن عدالت است، امّا عدالت بدون برقرارى امنيّت، استوار كردن نظم و سامان دادن به پيوندهاى ثابت با نتايجى مشخّص در ميان مردم برپا نمى‌شود. نخستين هدف حقوق همان امنيّت (نظم) است و حقوقى كه نظمى در آن نهفته نباشد حقوق نيست و حال آنكه حقوقى كه عدالت را در خود ندارد حقوقى ستمگرانه تلقّى مى‌شود و حقوق ستمگرانه برتر از بى‌قانونى است، زيرا برپا كردن عدالت با هرج و مرج محال است در حالى كه با حقوق ستمگرانه دشوار است و حقوق ستمگرانه هرچه هم باشد باز نسبتى از عدالت، يا تبادل منافع و يا حقوق در آن يافت مى‌شود، و حال آنكه در هرج و مرج هيچ چيز يافت نمى‌شود، پس امنيّت به سان يك وسيله براى عدالت، مورد نظر است، زيرا حقوق بدون امنيّت حقوق نيست و حقوق بدون عدالت بى‌محتوى خواهد بود. از همين جاست كه قرآن كريم برپا كردن قسط (عدالت) را هدف برانگيختن پيامبران مى‌داند و مى‌فرمايد:

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ ... [٢].

«ما پيامبرانمان را با دليلهاى روشن فرستاديم و با آنها كتاب (آسمانى) و ميزان (شناسايى حق از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند و آهن را كه در آن نيرويى سخت و منافعى براى مردم است فرو فرستاديم تا خدا بداند چه كسى او و پيامبرانش را يارى مى‌كند بى آنكه او را ببينند ...»

و بدين ترتيب هدف از رسالتها برپايى قسط در ميان مردم است، ليكن اين هدف بدون نيرويى كه وجود نظم را برقرار سازد تحقّق نمى‌يابد و لذا خداوند سبحان آهن را فروفرستاده است كه در آن نيرويى فراوان نهفته است، و مسؤوليت دفاع از ارزشها

آية الله العظمى السيد محمد تقي المدرسي(دام ظله)، مبانى تشريع اسلامى (٣) - قم، چاپ: اول، ١٣٨١.

[١] - فلسفه حقوق، ص ٤١٩.

[٢] - سوره حديد، آيه ٢٥.