و عاميانه است برخلاف اين رساله كه براى خواص نوشته شده است. پاره‌اى از مباحث اين كتاب چنانكه در حواشى نشان داده‌ام در آغاز و انجام و اوصاف الاشراف و روضة- التسليم هم ديده ميشود. مهمتر اينكه از اين رساله راز پرورش فدائيان از خود گذشته و جانباز آشكار ميگردد و دانسته ميشود كه چگونه و با چه انديشه و پندارى و با چه نيرنگى كسانى را بخود گرويده و تسليم خويش ميكردند و فدائيانى دست از جان و از جهان شسته ببار ميآوردند.

*** ٤- مقالة فى فضائل امير المؤمنين على عليه السلام كه بگواهى نسخه ما از خواجه طوسى است و بايد او آن را در محيط شيعى امامى نوشته باشد بويژه آنكه در آغازش خبرى از محمد بن يعقوب (كلينى) آمده است، اگرچه در ديباچه تفسير شهرستانى كه بروش باطنيان نوشته است هم از كافى كلينى ياد شده و پيداست كه در آغاز كار، اسماعيليان و اماميان چندان با هم دشمنى نداشته‌اند. بهر حال اين مقاله از رهگذر شيعى خواه سبعى يا اثناعشرى بسيار ارزنده است.

اين هم گفته شود كه خواجه در تجريد در مقصد پنجم فضائلى براى على (ع) برشمرد كه به بيست و پنج ميرسد. در اين مقاله ده فضيلت ياد گرديد:

سبقت، قرابت، علم بكتاب، علم بحلال و حرام، علم بمعرفت احكام، مجاهده، انفاق، ورع، زهد، حلم.

اين ده فضيلت از همانها است كه در تجريد طوسى بتفصيل ياد گرديد.

II- نسخه شناسى‌

١- اخلاق محتشمى را از روى يگانه نسخه دانشمند گرامى آقاى دكتر اصغر مهدوى بچاپ رسانده‌ام. اين نسخه بخط نستعليق است در ترجمه و بنسخ معرب‌