اخلاق محتشمي - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٣ - اخلاق ناصرى چندين بار شرح شده است

(چاپ نول كشور ١٢٨٢) به درخواست ميرزا محمد رضا خان بهادر فتح جنگ برق بنام واجد على شاه باز پسين پادشاه اوذ با سرگذشت طوسى در آغاز و تحرير نخستين آن مورخ ١٢٦٤ است (مدرس چ ٢ ص ٥٣٢- تذكره علماى هند ٧٤- بانكيپور ٩: ٥٨ ش ٨٤٣ تحرير دوم- فهرست عربى بنگال ٢: ١٣٧).

٣- مفتاح الاخلاق عبد الرحمن بن عبد الكريم عباسى برهان پورى به نام اورنگ زيب سلطان محمد عالم‌گير شاه (١٠٦٨- ١١١٨) در سال نوزدهم پادشاهى او در ١٠٨٥، او ميگويد كه از ميان نزديك به سى نسخه از اخلاق ناصرى كه به دست آورده‌ام به نسخه‌اى برخوردم كه خود طوسى آن را براى تدريس و آموختن بكار مى‌برده است و از روى آن براى خودم نسخه‌اى نوشته و در هامش آن حاشيه‌هايى زدم و از گردآوردن آنها اين كتاب را ساخته‌ام، اين شرح در دو بخش است: شرح لغات و عبارات به ترتب حرفهاى آغاز و انجام، تفسير آيات و احاديث و گفتار خلفاء و حكماء و متكلمان و شعراء بدينگونه: «حمد حكيمى كه اكثر اماثل عالم و فواضل بنى آدم به يارى احضار افكار ...»

دو نسخه‌اى از آن شماره‌١ /٣١٩١ rO ,١٥٨٦١ ddA با سرگذشت طوسى در پايان مورخ ١٨٥٠) در موزه بريتانيا هست (فهرست ريو ٨٣٦ و ٩٩٥) و يك نسخه از آن هم در بانكيپور (٩: ١٩٣ ش ٩٤١) هست نوشته ٢١ شعبان ١٢٢٩، در فهرست‌هاى انجمن ترقى اردو (٢ ق ف ٣٤٠ به خط مؤلف) و آصفيه (٩٢ اخلاق و مورخ ١١٢٨) از نسخه‌هاى ديگر آن وصف شده است.

(ذريعه ٢١: ٣١٥- منزوى ١٩٤٢) استاد مدرس رضوى در سرگذشت طوسى (چ ١ ص ٢٥٩ و چ ٢ ص ٤٥٥) از آن ياد كرده و نوشته است كه چند نسخه‌اى از آن در كتابخانه شاهنشاهى ايران هست.

همين عباسى نسخه‌اى از اخلاق ناصرى خود نوشته است از روى اصل خود طوسى در ١٥ ذق ١٠٨٤ با تصحيح و تنقيح و حواشى و شرح لغات و پيش گفتار او (فهرست محمد شفيع ص ٢٢٨) همچنين نسخه‌اى ديگر از آن در ٦ ج ٢/ ١٠٩٨ در سال بيست و نهم و سى‌ام پادشاهى عالم‌گير با حواشى فراوان با خطبه خود او و با اشاره به تاريخ تاليف طوسى در ٦٣٣ و با سرگذشت او در پايان (ديوان هند ٢١٧٢) گويا او در شرح خود به يكى از اينها اشارت كرده است.

٤- شرح اخلاق ناصرى تاج العلماء سيد على محمد لكنوى درگذشته ١٣١٢ (ذريعه ١٣: ٦٧).

٥- فرهنگ اخلاق ناصرى از تقى الدين محمد بن نور الدين محمد مشهدى از روى فرهنگهاى عربى و فارسى بدينگونه: «سپاس و ستايش پروردگار كه به مقتضاى‌عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ... به اتمام پيوست شرح آيات و حديثات و شعرهاى عربيه اخلاق ناصرى بتاريخ پنجم مرداد» (حاشيه نخستين نسخه اخلاق ناصرى دانشگاه پنجاب لاهور).

٦- شرح اخلاق ناصرى همو مورخ ٣١ ساون ١٩٠١ برابر با ١٩٤٤ مسيحى (حاشيه دوم همان نسخه) (ياد نامه طوسى). او جز تقى الدين محمد بن شيخ محمد ارجانى شوشترى نثر كننده شاه‌نامه و مترجم جاويدان خرد (چاپ ١٣٥٥) ميباشد (نشريه ١: ٢١٨- منزوى ١٥٨٨-