سياست افلاطون كه آن را جمهورى خوانده و چندان درست هم نيست (مقاله من در مجله دانشكده ادبيات تبريز درباره همين كتاب، ٨: ٤ ص ٣٥٠- ٣٦١) به عربى ترجمه شده و بگفته ابن نديم (٣٠٦) حنين آن را تفسير كرده است. چنانكه ياد كرده‌ام ابن رشد تلخيص و گزيده‌اى از آن دارد كه همان سموئل مرسيلى در ١٣٢١ آن را به عبرى درآورد و يعقوب مانتينوس پزشك يهودى طوسى براى پاپ پولس سوم در ١٥٣٩ اين يكى را به لاتين درآورده است (ديباچه چاپ رزنتال) اخوان الصفاء در رسائل بخش ٤ رساله ١١ (٤: ٣٢٤ و ٤٤٠) در دو جا از افلاطون آورده‌اند نخستين آن دو از مقاله دوم سياست است (ك ٢ بند ٣٦٠).

نواميس افلاطون را حنين و يحيى بن عدى ترجمه كرده‌اند (ابن نديم ٣٠٦) عامرى در السعادة و الاسعاد (١٧٩ و ١٨٩ و ٢٥٣ و ٣٧٤) و بيرونى در الهند (ص ٨٠ و ٩٥ و ٣١٨ و ٣٢٣ چاپ دكن) بندهايى از آن آورده‌اند. از سخنان بيرونى برميآيد كه او ترجمه خود نواميس را در دست داشته است نه گزيده آن ولى عامرى را نمى‌دانم. اكنون براى ما گزيده‌هاى فارابى و ابن الطيب در النكت و الثمار الطيبة (فيلم ٥٠٧٨ دانشگاه) و يك گزيده گمنام ديگر در سه مقاله از آن مانده كه بدوى درnoissimsnarT )ص ٤٥) از آن ياد كرده و در افلاطون فى الاسلام چاپ كرده است.

چنانكه دونلوپ در ديباچه فصول مدنى فارابى مى‌نويسد (ص ١٧) شهريار نامه يا پوليتيكوس افلاطون يكى از مآخذ فارابى در اين كتاب بوده است. پس ميتوان از آن هم در تفسير اخلاق ناصرى كمك گرفت.

فارابى در فلسفه افلاطون (ش ١٨ و ٢٥ و ٢٧) از پوليتيكوس و سياست و نواميس او يادى نكرده است.

نميدانم الرسالة الكبرى فى السياسة از فيلسوف كندى و السياسة الكبير و السياسة الصغير سرخسى (ابن النديم ٣١٨ و ٣٢١) گرفته از افلاطون است يا ارسطو. آداب الملوك سرخسى كه مانند تاج منسوب به جاحظ است و سياست ايرانى است. الحسبة الكبير و الحسبة الصغير او هم هم شايد بروش ايرانى باشد.

جالينوس از ده كتاب سياست افلاطون گزين كرده است در دو بخش: نخستين در چهار كتاب دومى از كتاب پنجم تا دهم همانكه آن را جوامع ميخوانند و آن را حنين بن اسحاق ترجمه نموده است، مانند جوامع جالينوس از دوازده مقاله نواميس افلاطون كه ترجمه او است.

ابن رشد گويا از هر دو جوامع او و شايد هم از تلخيص نواميس فارابى يا ابن الطيب بهره برده و نخستين جوامع ياد شده را در سه مقاله تلخيص كرده است (رزنتال ٩ و ١٢ و ١٣ و ١٧).

متن عربى تلخيص سياست ابن رشد يا جوامع سياسة افلاطون به نام «افلاطون كه فى ثلث‌