خواجه طوسى ديباچه نخستين و خاتمه پيشين تحرير نخستين اخلاق ناصرى را كه رنگ و بوى باطنى داشته است گويا بيست و چند سالى پس از ٦٢٣ كه به گواهى نسخه افيون قوه حصار و نسخه‌هاى ديگر تاريخ نگارش آنست و شايد اندكى پيش از ٦٦٣ دگرگون ساخته و نشانه‌هاى ديگر باطنى آن را هم برداشته است. اين نشانه‌ها بسيار بود و هنوز هم در برخى از نسخه‌هاى خطى و چاپى نمونه‌هايى از آن هست.

آن ديباچه و خاتمه را نخستين بار برون در فهرست دانشگاه كيمبريج چاپ ١٨٩٦ (ص ٢٠٥- ٢٠٧) سپس آقاى مدرس رضوى در سرگذشت طوسى چاپ نخستين در ١٣٣٤ ص ٢٥٦ (همچنين در چاپ دوم آن ص ٤٤٠) سپس آقاى جلال الدين همايى در مجله ادبيات و جداگانه در ١٢٣٥ و آقاى محمد مدرسى زنجانى در سرگذشت طوسى در ١٣٣٥ ص ١٢٦ آورده‌اند. در ديباچه چاپ مينوى نيز پاره‌اى از ديباچه نخستين آمده است.

من اينك از نسخه‌هايى كه ميدانم نشانى از آنها در آن هست در اينجا به ترتيب تاريخ و سپس آن دو را با نگاه به نسخه‌هايى كه در دسترسم هست ياد ميكنم تا بلكه روزى خودم ياد ديگرى بتواند اخلاق ناصرى را با نگريستن به همه نسخه‌هاى دست نخورده يا داراى نشانه‌هاى روش باطنى طوسى همانگونه كه نخستين بار از خامه او تراويده است نشر دهيم:

١- نسخه كتابخانه محمد على خوانسارى مورخ ٦٧٦ كه تهرانى (ذريعه ١: ٣٨١) در نجف آن را ديده و نوشته است كه ديباچه نخستين در پايان آن هست. شنيده‌ام كه اكنون آن كتابخانه در اراك هست.

٢- شماره ٤٦٠٧٦ دانشگاه پنجاب لاهور نوشته بزرجمهر بن محمد بن حبشى الطوسى در روز پنجشنبه ١٢ ع ٢/ ٦٦٦ «ست و ستين و ستمائة» (فهرست فيلمها ٢: ١٨٧ ش ٣٥٦٦) كه نشانه‌هايى از آن ديباچه و عبارتهايى از تحرير نخستين را دارد و بسيار ارزنده است، او ميخواسته است ديباچه نخستين را در پايان بنويسد ولى سفيد گذارده است، از خاتمه پيشين هم در آن چند