کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ٩٣

« به عبارت ديگر، لازمه ى تسليم خدا شدن، پذيرفتن دستورهاى او است و روشن است كه همواره به آخرين دستور خدا بايد عمل كرد و آخرين دستور خدا، همان چيزى است كه آخرين رسول او آورده است ».[١٣٨]

شبهات كثرت گرايان دينى

در قبال اين همه دلايلى كه بر ابطال پلوراليسم دينى وجود دارد، طرف داران اين مكتب، دست به القاى شبهاتى زده اند; برخى از اين مفاهيم دينى به آيات و روايات نيز نسبت داده شده كه در اين جا به آن ها اشاره مى نماييم:

شبهه ى اوّل

اگر به اعتقاد شيعيان، تنها اقليت شيعيان اثناعشرى و به اعتقاد يهوديان، تنها اقليت دوازده ميليونى يهوديان، مهتدى و هدايت يافته اند و بقيه همگى ضالّ و كافرند، پس در اين صورت، هدايت گرى خداوند، كجا تحقق يافته است و نعمت عاّم هدايت او بر سر چه كسانى سايه افكنده است؟

چگونه مى توان باور كرد كه پيامبر اسلام، همين كه سر بر بالين مرگ نهاد، عصيان گران و غاصبانى چند موفق شدند كه دين او را بربايند و عامه ى مسلمين را از فيض هدايت محروم كنند و همه ى زحمات پيامبر را بر باد دهند؟ [١٣٩]

پاسخ اين شبهه اين است كه هدايت الهى، بر دو نوع تكوينى و تشريعى است; هدايت تكوينى كه هستى شمول است و نسبت به تمام موجودات، جان داران و همه ى افراد عموميت دارد، به امور غير مختار تعلق دارد; يعنى در قلمرو اراده موجودات نمى گنجد.

براى نمونه، رشد طبيعى آن ها از سنخ هدايت تكوينى است; و اما هدايت تشريعى، هدايتى است كه خداوند از طريق پيامبران بر مردم نازل مى كند و به معناى ارايه ى طريق است كه تمام افراد انسان را در بر مى گيرد. در اين نوع از هدايت، اراده و اختيار آدميان نقش مهمّى دارد.

اگر انسان ها بخواهند هدايت به معناى ارايه ى طريق، شامل آن ها شود، بايد با حُسن اختيار خود به تمام دستورات الهى عمل كنند. مؤمنانى كه از « هدايت » به معناى « ارايه ى طريق »، بهره ببرند، خداوند يك نوع هدايت تكوينى « ايصال به مطلوب » را در مراحل بالاتر نصيب آن ها مى كند; پس هدايت تشريعى آن است كه پروردگار متعال، قانون سعادت بخش را در اختيار انسان قرار مى دهد و با امر به فضايل و نهى از رذايل، او را آگاه مى كند تا او با انتخاب خويش راهى را برگزيند و به پايان آن راه برسد و انسان مى تواند از آن سرپيچى كند.

شايان ذكر است كه برخى از مردم، از دسته ى « مستضعفين » و مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللّهِ مى باشند; تكليف افراد ضعيف كه نسبت به حقيقت و سعادت، جاهل قاصر بودند، با خدا است; او بر اساس حكمت، معذب مى كند و يا مى بخشايد :

(وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللّهِ إِمّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ);[١٤٠]

يعنى دسته ى ديگر كه كارشان به امر خدا احاله مى شود، يا آن ها را عذاب مى كند و يا مى بخشايد.

البته بايد توجه داشت كه هر كسى را نمى توان « مستضعف » ناميد. رواياتى از ائمه ى اطهار(عليهم السلام)وارد شده است كه مستضعفين را كسانى معرفى مى كند كه :

اولا

حجت بر او تمام نباشد;

ثانياً

اختلاف مردم را نشنيده باشد و موارد اختلاف را نداند.

خداوند سبحان در آيه ى ٩٦ سوره ى نساء مى فرمايد:

« وقتى دسته اى از مردم، به فرشتگان گفتند: ما در زمين مستضعف بوديم; و منشأ ظلم به خويشتن، همين استضعاف ما بوده است; ملايكه در جواب گفتند: آيا زمين خدا آن قدر وسيع نبود تا به جاهاى ديگر مهاجرت كنيد و مستوجب عذاب نگرديد؟.»

شبهه ى دوم

استناد به آيه ى ذيل براى اثبات رستگارى اهل كتاب:

(وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلاّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً);[١٤١]

يعنى هيچ يك از اهل كتاب نيست، مگر اين كه پيش از مرگش به او [عيسى(عليه السلام)] ايمان مى آورد و روز قيامت بر آن ها گواه خواهد بود.