کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٣٠

ـ ايمانتان را با صدقه حفظ كنيد و اموالتان را با زكات نگاه داريد و امواج بلا را با دعا دور سازيد.[٦٥]

ـ ايمان بر چهار پايه استوار است: صبر، يقين، عدالت و جهاد.[٦٦]

- ايمان روشن ترين راه است و نورانى ترين چراغ. انسان در پرتوِ ايمان، راه به اعمال صالح مى يابد و با اعمال شايسته راه به ايمان.[٦٧]

ـ ايمان بنده درست و كامل نخواهد شد مگر اين كه قلبش درست شود و قلب او درست نمى شود مگر اين كه زبانش اصلاح گردد.[٦٨]

ـ صبر و استقامت را در هر كار پيشه كنيد كه صبر نسبت به ايمان هم چون سر است در مقابل تن; تن بى سر فايده ندارد و ايمان بى صبر نيز بى نتيجه است.[٦٩]

د ـ فضا و فرهنگ دينى مناسب

مؤمنان بايد تلاش كنند كه فضاى دينى مناسبى براى خود و خانواده مهيا نمايند و از فرهنگ غير دينى و سكولار فاصله بگيرند و از دوستانِ بى ايمانى كه تاثير منفى مى گذارند، پرهيز كنند.

موانع ايمان دينى

پاره اى از امور، ره زن و مانع ايمانند و مؤمنان بايد آن ها را از خويش بزدايند. شكاكيتِ مزاجى، استدلالى و استفهامى، نسبى گرايى و گناه، مهم ترين ره زنان اين طريقتند. توضيح مطلب اين كه گاهى رفتار غير اخلاقى عالمِ دينى، منشا شكّاكيّتِ مزاجى نسبت به متديّنى مى شود و يا تعارض ظاهرى علم و دين و يا استدلالِ صورى بر انكار خدا، باعث شكّاكيّتِ استدلالى مى گردد و يا اين كه حوادث و پيامدهاى تلخ و شرور طبيعت منجر به شكّاكيّتِ استفهامى مى شود. مؤمنان بايد :

اولا

عالمانِ به ظاهر دينى را از حقيقتِ دين جدا سازند و از رفتارهاى غير اخلاقى آن ها گذرِ روان شناختى به شكّاكيّتِ دينى پيدا نكنند;

ثانياً

استدلال هاى ظاهرى و پرسش هاى دينى را با محقّقان دينى در ميان بگذارند تا به سرعت پاسخ صحيح را دريابند تا پرسش آن هابه شبهه بدل نشود.

نسبى گرايى نيز پديده ى شومى است كه بسيارى از مؤمنان را دچار انحراف مى كند و ايمان آن هارا مى زدايد. منشا نسبى گرايى، اختلاف عالمان دين است; هم چنان كه در يونان باستان پروتاگوراس از اختلافات ميان عالمان، به نسبى گرايى سوق يافت. پست مدرن ها نيز با اين استدلال، نسبيّت را رواج مى دهند.

غافل از اين كه عالمان در هر رشته اى، مشتركاتى نيز دارند و وجود مشتركات، دليل بر وجود معيار علمى است; هم چنين اختلاف آن ها نيز روش مند و علمى است; اين گونه نيست كه اگر غير متخصص به اختلاف با عالمان برخيزد، سخن او مسموع باشد; بنا بر اين، عالمان دينى نيز در اختلافات و اشتراك ها روش مندانه اظهار نظر مى كنند، پس نبايد نسبى گرايى را استنتاج كرد.

گناه نيز حجاب عملى و ره زن رفتارى براى ايمان دينى است; چه بسيار مؤمنانى كه با ترك واجبات و ارتكاب محرمات، ايمان دينى از آن ها زدوده شد و به چاه انحراف فرو رفتند.

ايمان و چالش هاى بحران زا

١.چالش بين دين و ايمان در تحول پذيرى

همان گونه كه دين ساحت ها و مراتب گوناگون دارد و عقايد، اخلاق، احكام و سير و سلوك عرفانى را شامل مى شود و ظواهر و بواطن را در بر مى گيرد، ايمان نيز با متعلّقاتش به صورت هاى متفاوتى تجلّى مى يابد.

اين تجليات و مظاهر متفاوتِ دين و ايمان، مشمول احكام متفاوت اند; براى نمونه، دين و ايمان در مرتبه ى عقايد، احكام و اخلاق، با ايجاد سنت ها و آداب و مؤسسه هاى فرهنگى، سياسى و اقتصادى; به نهاد اجتماعى در مى آيند و طبعاً نهادهاى اجتماعى، به تدريج دست خوشِ تغيير و تحول اند و با سرعت تحول مى پذيرند.

البته اين خواستارى ثبات در دين به مثابهِ نهاد اجتماعى، مانع از تحولات احكام اجتماعى به تبع تغييرات و مقتضيات زمان نيست;[٧٠] اما دين و ايمان در منزل عرفان، بيش تر طالب فراز و نشيب ها و تحولات و راز آلودگى و ساير اوصاف عرفانى است.[٧١]