کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٢٥

البتّه نخبگان عصر جديد، توجه گسترده اى به جايگاه ويژه و كليدى خدا پرستى و اعتقادات مذهبى و دين باورى نموده اند و به نقش كاربردى اين اعتقادات در باز سازى و به سازى جامعه ى جهانى و تأمين نيازهاى اوليه و ثانويه ى زندگى بشر عنايت دارند; حتّى به نقش دين در زمينه ى كنترل آثار و تبعات سوء توسعه اقتصادى نيز توجه دارند; به همين دليل، پاره اى از اساتيد در دانشگاه هاى معتبر جهان، به نقش ارزش هاى معنوى و دينى در تحصيل و رشد علمى دانشجويان اعتراف مى كنند و انسانِ داراى گرايش به اعتقادات دينى را از نظر جسمى و روانى سالم تر معرفى مى كنند. برخى چنين اعتراف مى كنند كه مذهب باعث پديد آمدن سؤالات زيادى در حوزه هاى مختلف علوم گشته و پايه هاى طب و علم را پى نهاده است.[٦٩]

« به عقيده ى من، كليد دنياى بهتر براى كودكان ما، تأكيد مجدد بر اهميّت ارزش ها و تشويق آرمان گرايى است، احساس مى كنم، بچه ها و بزرگ سالان در خانواده اى كه از مذهب خاص پيروى مى كنند، افراد خوش بختى هستند ».[٧٠]

عصر اضطراب، نامى است كه روان شناسان بر اين عصر نهاده اند; مطابق آمار، در جهانى كه به آن جهان فراتر از تجدد مى گويند، بسيارى از تخت هاى بيمارستانى ايالات متحده متعلق به بيماران روانى است.

امروز دنياى ما دچار قحطى تفسير معنوى جهان و هستى است.[٧١]

غرب، كليد اصلى را گم كرده و براى باز كردن قفل اين مسائل، كليدى را كه به اين قفل نمى خورد، به كار مى برد.

پاسخ همه ى اين پرسش ها (انسان كيست؟ زندگى چيست؟ ...) را نه علم و نه فلسفه، بلكه دين مى دهد.[٧٢]

[١] . ديدگاه هاى متكلّمان سنتى اسلامى در باره ى كاركردهاى دين،در كتاب انتظارات بشر از دين،اثر نگارنده ذكر شده است.

[٢] . ويليام اسكيد مور، تفكر نظرى در جامعه شناسى، (نشر سفيد، ١٣٧٢)، ص ١٤٢.

[٣] . همان، ص ١٤٧.

[٤] . ريمون بودون، روش هاى جامعه شناسى، ترجمه ى عبدالحسين نيك گهر، (تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، ١٣٦٩)، ص ص ١١٠ ـ ١١١.

[٥] . ويليام اسكيد مور، تفكر نظرى در جامعه شناسى، ص ١١٤; جى. اچ، آبراهانر، مبانى و رشد جامعه شناسى، ترجمه ى حسن پويان، (انتشارات چاپخش، ١٣٦٩)، ص ص ٧٩٥ و ٧٩٦.

[٦] . ريمون بودون، همان، ص ١١٤.

[٧] . ويليام اسكيد مور، تفكر نظرى در جامعه شناسى، ص ١٧٥.

[٨] . ر. ك: عبدالحسين خسروپناه، انتظار بشر از دين، بخش انتظارات بشر از دين و متفكران غربى، فصل دوركيم و انتظار بشر از دين.

[٩] . سوره ى انفال، آيه ى ٢٤.

[١٠] . سوره ى ق، آيه ى ١٦.

[١١] . سوره ى مؤمنون، آيه ى ١١٥.

[١٢] . سوره ى بقره، آيه ى ٢١٦.

[١٣] . سوره ى بقره، آيه ى ١٥٥.

[١٤] . سوره ى نحل، آيه ى ١١٨.

[١٥] . سوره ى انشراح، آيات ٥ و ٦.

[١٦] . محمد بن يعقوب كلينى، اصول كافى ج ١.

[١٧] . در اين زمينه مى توانيد به كتاب هاى در جست و جوى معنا و نيز پزشك روح، مراجعه كنيد.

[١٨] . مرتضى مطهرى، عدل الهى، (انتشارات صدرا)، ص ١٨٨.

[١٩] . سوره ى بقره، آيه ى ١٤٨.

[٢٠] . سوره ى علق، آيات ٦ و ٧.

[٢١] . ر. ك: عبدالله جوادى آملى، تفسير موضوعى قرآن، ج ٢، ص ص ٥٤٥ ـ ٥٤٦.

[٢٢] . سوره ى ذاريات، آيه ى ٦.

[٢٣] . سوره ى مرسلات، آيه ى ٧.

[٢٤] . ر. ك: سوره ى نور، آيه ى ٣٧; سوره ى انسان، آيات ٧ و ١٠.

[٢٥] . ر. ك: سوره ى بقره آيه ى ٢٤٩; سوره ى توبه، آيه ى ٥٢.

[٢٦] . سوره ى يونس، آيات ٦٢ ـ ٦٤.

[٢٧] . آيت ا... وحيد خراسانى، توصيح المسائل، ص ٢٣.

[٢٨] . سوره ى حديد، آيه ى ٢٣.

[٢٩] . سوره ى رعد، آيه ى ٢٨.

[٣٠] . آلن بيرو، فرهنگ علوم اجتماعى، ترجمه ى باقر ساروخانى، (تهران: انتشارات كيهان ١٣٧٠)، ص ص ٦٥ ـ ٦٤.

[٣١] . مرتضى مطهرى ، خدمات متقابل اسلام و ايران ، ج ١ ، ص ص ٣٥٣ و ٣٥٤;ر . ك : سوره ى آل عمران ، آيات ١٠٣ و ١٠٥ ; سوره ى شورى ، آيه ى ١٣;سوره ى بقره ، آيه ى ٢١٣ ; سوره ى انعام ، آيات ١٥٢ و ١٥٣ ; سوره ى مائده ، آيه ى ٢ .

[٣٢] . سوره ى انفال، آيه ى ٤٦.

[٣٣] . سوره ى انعام، آيه ى ١٥٣.

[٣٤] . سوره ى آل عمران، آيه ١٠٣.

[٣٥] . سوره ى نساء، آيه ى ٦٥.

[٣٦] . سوره ى مائده، آيه ى ٩٧.

[٣٧] . سوره ى غافر، آيات ٣٦ و ٣٧.

[٣٨] . سوره ى روم، آيه ى ٤١.

[٣٩] . سوره ى حديد، آيه ى ٤.

[٤٠] . سوره ى زلزله، آيات ٧ و ٨.

[٤١] . آيت ا... وحيد خراسانى، توضيح المسائل، ص ٢٤.

[٤٢] . سايمون كولمن و هان واتسون،در آمدى به انسان شناسى،ترجمه ى محسن ثلاثى،(تهران: نشر سيمرغ)،ص ٧ ـ١١٦.

[٤٣] . مقدمه اى بر جهان بينى اسلامى، ص ٢٢٥.

[٤٤] . سوره ى انسان، آيات ٨ و ٩ و سوره ى حشر، آيه ى ٩.

[٤٥] . سوره ى مائده، آيه ى ٢.

[٤٦] . سوره ى بقره، آيه ى ١٢٦ و سوره ى نور، آيه ى ٥٥.

[٤٧] . ر. ك: سيد قطب، فى ظلال القران، (بيروت: دارالشروق)، ج ٤، ص ٢٠٨٥; مرتضى مطهرى، خدمات متقابل اسلام و ايران، ج ١، ص ٣٣.

[٤٨] . سوره ى اعراف، آيه ى ١٥٧.

[٤٩] ـشيخ محمد عبده، المنار، تقرير رشيد الرضا، ج ٤، ص ٤٢٩.

[٥٠] . محمد حسين طباطبايى، الميزان، ج ١٢، ص ١٥١.

[٥١] . ر. ك: فى ظلال القرآن، ج ٤، ص ٢٠٨٥; سوره ى بقره، آيه ى ٢٥٦; سوره ى اعراف، آيات ٥٩ و ٦٥ و ٨٥; سوره ى هود، آيات ٥٠، ٦١، ٨٤; سوره ى مؤمنون، آيه ى ٢٣; سوره ى زخرف، آيه ى ٢٣; سوره ى لقمان، آيه ى ٢١ و سوره ى شعراء، آيه ى ٧٤; سوره ى مائده، آيه ى ١٠٤; سوره ى نحل، آيه ى ٥٨; سوره ى نساء، آيه ى ١٩; سوره ى اسراء، آيه ى ٣١; سوره ى تكاثر، آيات ١ و ٢; الميزان، ج ٤، ص ٤ ـ ٢٢٤.

[٥٢] . سامؤل كينگ، جامعه شناسى، ترجمه ى مشفق همدانى، ص ١٢٩.

[٥٣] . مرتضى مطهرى، نظام حقوق زن در اسلام، ص ص ٦٢ ـ ٦٣ .

[٥٤] . همان، اسلام و مقتضيات زمان، ج ٢، ص ٢٥١.

[٥٥] . همان، ج ١، ص ص ٧٨ ـ ٧٩.

[٥٦] . شيخ صدوق، علل الشرايع، ج ٢، (مؤسسه دارالحجة للثقافة)، ص ٧٩.

[٥٧] . همان، ص ٢٦٧.

[٥٨] . همان، ص ٢٣٧.

[٥٩] . ابومنصور طبرسى، الاحتجاح، (انتشارات اسوه)، ج ٢، ص ٢٣٩ و شيخ صدوق، علل الشرايع، ج ٢، ص ٢٦٧ و وسائل الشيعه، ج ١٤، ص ٢٥٢.

[٦٠] . شيخ صدوق، همان، ج ٢، ص ٢٢١.

[٦١] . سوره ى بقره، آيه ى ١٧٩.

[٦٢] . ابومنصور طبرسى، الاحتجاج، ج ٢ (انتشارات اسوه)، ص ١٥٥

[٦٣] . شيخ صدوق، همان، ج ٢، ص ٦٨.

[٦٤] . آيت اللّه ناصر مكارم شيرازى و ديگران، تفسير نمونه،(قم: دارالكتب الاسلاميه)، ج ١، ص ٤٤٩.

[٦٥] . شيخ صدوق، عيون اخبار الرضا(عليه السلام)، جزء دوم، ص ٩٦.

[٦٦] . شيخ صدوق، علل الشرايع، ج ٢، ص ٢٩٣.

[٦٧] . بى تى باتومور، جامعه شناسى،ترجمه ى حسن منصور و حسن حسينى كلجاهى،(تهران: انتشارت اميركبير)،ص٢٧٢.

[٦٨] . جامعه شناسى، ترجمه ى مشفق همدانى، ص ١٤٥.

[٦٩] . ژولين فروند، جامعه شناسى ماكس وبر، ص ١٩١.

[٧٠] . بنجامين اسپاك، دنياى بهتر براى كودكانمان، منصوره حكمى، ص ١١٨.

[٧١] . محمد رضا شرفى، مجله ى رشد، سال چهارم، پاييز و زمستان، ص ٧٤.

[٧٢] . ژان فوراستيه، بحران دانشگاه، ترجمه ى على اكبر كسمايى، ص ص ١٠١ و ١٠٣.andisheqom