کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٢١

برخى از نويسندگان غربى در اين باره مى نويسند:

« دين مى تواند به عنوان يك نيروى كار ساز، مردم را براى جست و جوى تغيير يا اعتراض عليه نظم موجود، بسيج كند. در اين جا هم دين، نقش وحدت دهنده را ايفا مى كند ولى در جبهه ى مخالف... پيامبران از طريق اَعمال يا اصول اخلاقى شان، دين و آيين رسمى را به مبارزه مى طلبند و سامان مذهبى نوينى را بر پا مى دارند ».[٤٢]

وقتى سخن از اعتراض به وضع موجود به ميان مى آيد، منظور اين نيست كه اديان به جامعه اهميّت نمى دهند.

جنبه هاى اجتماعى احكام عبادى و معاملاتى اسلام و تقدم حقّ جامعه بر فرد[٤٣] و مصلحت عمومى بر مصلحت فردى، تشويق به ايثار[٤٤]، تعاون و همكارى[٤٥] توجه به اموال عمومى مانند زكات، خمس، غنايم جنگى، خراج، جزيه و...، و امنيت اجتماعى[٤٦] بر توجه دين اسلام نسبت به جامعه دلالت دارد; كه جامعه ى مطلوب خواهان اوست.

١١.رهايى انسان از اسارت هاى ظاهرى و باطنى

توحيد در اسلام، به معناى رهايى و آزادگى و شكستن از قيود و زنجيرها و باز كردن راه تكامل به سوى آستان الهى است و يكى از اهداف بعثت پيامبران، همانا رهايى انسان از بردگى و اسارت بوده است و در دنياى كنونى كه انسان گرفتار انواع اسارت هاى ظاهرى و باطنى مانند اسارت تبليغاتى شده، بيش از پيش به آزادگى و دين آزادگان نيازمند است.[٤٧]

خداوند سبحان در آيه ى ١٥٧ در سوره ى اعراف مى فرمايد:

(الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلالَ الَّتِي كانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ);[٤٨]

همان كسانى كه آن رسول و پيغمبر ناخوانده درس را كه وصف وى را نزد خويش در تورات و انجيل نوشته مى يابند پيروى كنند، پيغمبرى كه به معروفشان وا مى دارد و از منكر بازشان مى دارد و چيزهاى پاكيزه را حلالشان مى كند و پليدى ها را حرامشان مى كند، تكليفِ گرانشان را با قيدهايى كه بر آن ها بوده است بر مى دارد، كسانى كه بدو ايمان آورده و گراميش داشته و ياريش كرده اند و نورى را كه به وى نازل شده پيروى كرده اند آن ها خودشان رستگاران اند.

١٢.نقش دين در تمدن و فرهنگ انسانى

اديان الهى و آسمانى در ترويج فضايل، آرمان ها، آداب مثبت و خصلت هاى نيكو، نقش مؤثرى داشته اند.

اسپنسر در اين باره مى گويد:

« بيان آداب و فضايل جوامع كه پايه ى تمدن آن هاست، ناشى از دين است ».[٤٩]

هم چنين علامه ى طباطبايى مى فرمايد:

« خصلت هاى نيكوى موجود در انسان هاى امروزى، هر چند اندك باشد، ناشى از تعليمات دينى است ».[٥٠]

١٣.زدودن عقايد باطل و خرافى از جوامع انسانى

خرافه ها و عصبيت هاى كور، بزرگ ترين مانع رشد و تكامل و ترقى انسان هاست كه زدودن آن ها از مبارزه با شرك و بت پرستى، طاقت فرساتر است. تقليدهاى كوركورانه از باورهاى باطل گذشتگان، مانند مادّه پنداشتن فرشتگان، نگرش منفى به زن و فرزند كشى، تكاثر اموال، تفاخر و ده ها بيمارى ديگر، تنها به دست دين زدوده شده اند[٥١] و امروزه نيز با عصبيت هاى مدرن و خرافه هاى پست مدرن رو به روييم كه زوال آن ها تنها توسط دين اصيل اسلام ميسّر است.

١٤.پشتيبانى از اخلاق

نقش دين در اخلاق و كاركرد اخلاقى دين، در گفتار دين و اخلاق آمده است; ولى در اين جا به اجمال خواهيم گفت كه گرچه بر مبناى حسن و قبح عقلى و ذاتى، عقل توان درك كليات حسن و قبح اشيا و پاره اى از جزئيات را دارد; ولى انسان در بخش مهمّى از مصاديق حسن و قبح به شريعت و دين محتاج است; علاوه بر اين كه در مدركات عقل نيز احكام اخلاقى دين، نقش تقويت كننده اى را ايفا مى كند و هم چنين عقايد و باورهاى دينى، پشتوانه و ضامن اجرايى اخلاق اند; علاوه بر اين كه دين در پيدا كردن هويت اخلاقى به افراد مدد مى رساند.[٥٢]