کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ٥٢

لازمه ى سخن گادامر، اين است كه راه نقد و انتقاد تفاسير، بسته باشد; زيرا هر كس بر اساس نسبتى كه از ودايع، مواريث فرهنگى، انتظارات، پيش فرض ها و پرسش ها دارد، به تفسير متون و آثار هنرى مى پردازد و ارزش صحّت و سقم تمام آن ها يك سان است و حتّى تفسير صحيح و كامل نزد گادامر بى معناست; در حالى كه با بداهت، تحقق انتقادهاى فراوان به تفاسير گوناگون را مشاهده مى كنيم.

برخى نقدها به روش ها و پاره اى نيز به خود فهم هاست و اين نقدها علاوه بر تفاسير، دامن سنّت ها، ودايع فرهنگى، انتظارات و پيش فرض ها را نيز مى گيرد. تنها معرفت هاى بديهى و يا شناخت هاى نظرى كه به بديهيات منتهى مى شوند، از نقد مصون مى باشند.

اگر هر فهمى نياز به پيش فرض داشته باشد، گرفتار دور يا تسلسل خواهد شد; زيرا فهم آن پيش فرض ها نيز محتاج پيش فرض هاى ديگرى است و اين سلسله تا بى نهايت ادامه مى يابد.

هدف مفسّران در تفسير متون، رسيدن به مقصود مؤلّف است; نه كشف معانى و تفاسير عصرى مفسّر، و از آن جهت كه زبان، يك نهاد اجتماعى است و توسط واضعان لغت، ميان الفاظ و معانى، اقتران ايجاد شده، تحقق آن هدف امكان پذير است; در نتيجه، امكان تشخيص فهم صحيح از سقيم، وجود دارد.

البتّه اگر به دنبال كشف معانى عصرى باشيم، در آن صورت تأثير پيش فرض ها و علوم زمان، باعث تحول معانى و تبدل تفاسير مى شود.

با توجه به اين كه از ديدگاه گادامر، پيش فرض ها و انتظارات در فهم مفسّران اثر مى گذارند، هيچ ملاك و ضابطه اى از سوى ايشان جهت مقابله با تفاسير دل بخواهى و مذهب اصالت معنا ارايه نشده بود; به ديگر سخن، در نظريه ى گادامر، هيچ گونه معيار و ملاك عينى وجود ندارد و براى مفسّران، صرف توجه به ساختار فهم يا امكان فهم، كافى نيست و اعتبار و درستى فهم نيز براى آن ها داراى اهميّت است.

هِرش، منتقد گادامر، نيز در مقام نقد هرمنوتيك گادامر مى گويد:

هرمنوتيك تاريخ گرا، ضرورت ارزيابى مجدد گذشته توسط حال را از نياز به فهم مستقل و فى نفسه ى اعصار گذشته تمييز نمى دهد و زمان گذشته براى ابد، ناپديد مى گردد و فقط به ميانجى دور نماى زمان حال، قابل درك است; در حالى كه اين نتيجه با تجارب ما ناسازگار است; زيرا نوعى ارتباط ميان گذشته و حال، تحقق يافته و تجربه شده است.[٤٨]

هِرش، در اعتراض ديگرش مى گويد: اگر شكاف ميان گذشته و حال، به راستى همان قدر كه هرمنوتيك تاريخ گرا ادعا مى كند، ژرف است، پس هيچ فهمى، حتّى فهم متون زمان حال، ممكن نيست; زيرا تمام لحظاتِ زمانِ حال، به يك معنا متفاوت اند و فاصله ى ميان اشخاص نيز به اندازه ى اعصار تاريخى، وسيع است.[٤٩]

[١] -eligious epistemology .

[٢] - epistemology.

[٣] - apioi.

[٤] - aposteioi.

[٥] - philosophy of phisics.

[٦] - philosophy of science.

[٧] . عبدالكريم سروش ، قبض و بسط تئوريك شريت ، ص ص ٢٢٥ ـ ٦٢١ ـ ٢٥ ـ ٨٠ ـ ٧٩ .

[٨] . همان.

[٩] . همان.

[١٠] . همان.

[١١] . عبدالكريم سروش، همان، ص ص. ٨٠ ـ ٢٠٦ ـ ٩٧ ـ ١٢٢ ـ ٢٤٣ ـ ٢٥ ـ ٧٩ ـ ٢٥٥.

[١٢] . همان.

[١٣] . همان، ص ص. ١٧٨ ـ ١٦٤ ـ ٩١ ـ ٩٣ ـ ١٠٦.

[١٤] . همان.

[١٥] . يعنى تك تك گزاره هاى دينى را شامل مى شود.

[١٦] . يعنى مجموع گزاره ها به صورت وجود اعتبارى، مد نظر است.

[١٧] . همان.

[١٨] . ر. ك: پل تيليش، پويايى ايمان، ترجمه ى حسين نوروزى، (انتشارات حكمت)، ص ١٥.

[١٩] . تفصيل بيش تر چيستى ايمان، در گفتار يازدهم خواهد آمد.

[٢٠] . در اين قسمت، از مقاله ى هرمنوتيك دايرة المعارف دين، ويرايش ميرچاالياده، جلد ششم با مشخصات ذيل استفاده شده است: hemeneuticsthe encyclopedia ofeligion. micea eliade ١٩٨٧.

[٢١] . فردريك كاپلستون، تاريخ فلسفه، ج ٧، ص ص ٣٩٨ و ٤٠٠.

[٢٢] . ر. ك: ام نيوتون، مجله ى ارغنون: هرمنوتيك شماره ى ٤، ص ١٨٥ ـ ١٨٤; ساختار و تأويل متن، ج ٢، ص ٥٢٧ ـ ٥٢٢; ديويد كوزنزهوى، حلقه انتقادى، ترجمه ى مراد فرهاد پور، ص ١٦ ـ ١٢; رابرت هولاب، يورگن هابرماس، ترجمه ى دكتر حسين بشيريه، ص ٨١ ـ ٨٠.

[٢٣] . ر. ك: نامه فرهنگ، شماره هاى ١٤ و ١٥; ارغنون، شماره ى ٤; ساختار و تأويل متن، ج ٢، ص ٥٣٨ ـ ٥٣٠; حلقه انتقادى، ص ص ٤٥ ـ ١٧; يورگن هابرماس، ص ٨١ ـ ٨٢.

[٢٤] . حلقه انتقادى، ص ١٤١.

[٢٥] . همان، ص ١٥٠.

[٢٦] . ساختار و تأويل متن، ج ٢، ص ٥٧١.

[٢٧] . محمدرضا ريخته گران، فصل نامه ى ارغنون: گادامر و هابرماس، سال دوم، شماره ى ٧ و ٨، ص ٤٢٦.

[٢٨] . حلقه انتقادى، ص ٦٧.

[٢٩] . همان، ص ١٤.

[٣٠] . ساختار و تأويل متن، ج ٢، ص ٥٧١.

[٣١] . حلقه انتقادى، ص ١٦٨.

[٣٢] . ساختار و تأويل متن، ج ٢، ص ٥٧٤.

[٣٣] . حلقه انتقادى، ص ١٤٦.

[٣٤] . رابرت هولاب، يورگن هابرماس، ترجمه ى دكتر حسين بشيريه، ص ٩٠.

[٣٥] - vohae.

[٣٦] - vosicht.

[٣٧] - vogiff.

[٣٨] . رابرت هولاب، همان، ص ٨٨.

[٣٩] - jugn haemas.

[٤٠] - w. panneneg.

[٤١] - e.d.hisch.

[٤٢] . حلقه انتقادى، ص ٢٥٨.

[٤٣] -elevism.

[٤٤] - contentualism.

[٤٥] . همان، ص ص ٣ ـ ٧٢.

[٤٦] . فصل نامه ى ارغنون، شماره ى ٧ و ٨، ص ٤٢٧.

[٤٧] . حلقه انتقادى، ص ٢٦٩.

[٤٨] . همان، ص ١٢٩.

[٤٩] . همان، ص ص ١٣٠ ـ ١٢٩.andisheqom