مكتب تفكيك، تنها به جدا سازى فلسفه و عرفان از تعاليم وحيانى تأكيد مى كند و سخنى از تجربه به ميان نمى آورد و ضمن احترام نهادن به تمام نظام هاى فلسفى و عرفانى، نسبت به تعارض آموزه هاى دينى با مسائل فلسفى يا عرفانى پاسخى نمى دهد و بيش تر به حيثيت سلبى دين پژوهى تأكيد مى كند; اما فرايند فهم دينى و روش دين پژوهى را دقيقاً مشخص نمى سازد.

حق مطلب آن است كه بايد در عرصه ى دين پژوهى از روش جمع درون دينى و برون دينى، آن هم مدل بهره گيرى از كتاب و سنت و عقل و تجربه و تاريخ و شهود استفاده كنيم; با عقل به اثبات و حجيت دين پرداخته و با تجربه و تاريخ و شهود به تأييد باورهاى دينى دست يازيم و باورهاى موجود در كتاب و سنت را در هدايت و سعادت انسان به كار گيريم.

از ظواهر آيات و روايات دست نشوييم و تنها در صورت وجود قراين قطعى عقلى و غيره، از معانى ظاهرى دست برداريم و از روش ها و كليد فهم قرآن يعنى قواعد ادبى و قوانين عام زبان شناختى مانند قاعده ى عام و خاص، مطلق و مقيد، محكم و متشابه، ناسخ و منسوخ و غيره فاصله نگيريم.

[١] . سيد محمد حسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، (چاپ اسماعيليان)، مقدمه ى مؤلف.

[٢] . شهرستانى ، الملل و النحل ، (منشورات شريف الرضى)، ج ١ ، ص ١٨٧ ـ ١٨٨ .

[٣] . تلبيس ابليس، باب پنجم، ص ص ٨٣ ـ ٨٢; و در قلمرو وجدان، ص ٢٦٨; بحوث فى الملل و النحل، ج ١، ص ١٦٥.

[٤] . ابن حزم الاندلسى، رسائل، ج ٣; رسالة البيان عن حقيقة الاديان، ص ص ١٩١ ـ ١٩٣.

[٥] . الفصل فى الملل و الاهواء و النحل، ج ٢، ص ص ١١٦ و ١٢٢ و ١٦٦.

[٦] . درء تعارض العقل و النقل، ج ١، ص ص ١٤٧ و ١٤٤ و ٢٥٥ و ج ٥، ص ٢٢; مجموعة الفتاوى، ج ٤، ص ٣٨ و ج ٨، ص ٢٥٥.

[٧] . علامه ى مجلسى ، بحارالانوار ، ج ٢ ، ص ٣١٤ .

[٨] . حدايق الناظره، ص ص ١٢٦ ـ ١٢٧.

[٩] . انوار النعمانيه، ج ٣، ص ١٢٧.

[١٠] . حدايق الناظره، ص ١٢٩ ـ ١٣٠; انوار النعمانيه، ج ٣، ص ص ١٣٢ ـ ١٣٣.

[١١] . هرى اوسترين ولفسن، فلسفه علم كلام، ترجمه ى احمد آرام، (انتشارات الهدى، زمستان ١٣٦٨)، ص ٣٣ ـ ٣٢.

[١٢] . شيخ مفيد، اوايل المقالات فى المذاهب و المختارات، (تهران: مؤسسه مطالعات اسلامى ١٣٧٢)، ص ٧٩٨.

[١٣] . سيد مرتضى علم الهدى، الذخيره فى علم الكلام، (قم: موسسه النشر الاسلامى ١٤١١ هـ. ق)، ص ص٣٢٤ـ٣٢٣.

[١٤] . ابن رشد اندلسى،فصل المقال فيما بين الحكمة و الشريعة من الاتصال،(بيروت:دار مكتبة التربية١٩٨٧)، ص ص٧و١٢و١٨.

[١٥] . عبدالكريم سروش، مدارا و مديريت، (تهران: انتشارات صراط، ١٣٧٦)، ص ص ١٣٧ ـ ١٣٥.

[١٦] . محمد رضا حكيمى، مكتب تفكيك، (دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اول ١٣٧٥).andisheqom